The times, they are a-changin’ (3): vrijwilligerswerk

2004, een zomer zonder vliegen. Ik had net mijn rijbewijs gehaald. Samen met Jan was ik chauffeur van een Bouworde-minibusje. Het thuisfront hield zijn hart vast. Twee en een halve dag reden we van de Tiensesteenweg in Leuven helemaal tot in een onooglijk dorp in het Roemeense achterland, niet ver van de grens met Moldavië. Met z’n achten zouden we er een speelpleinwerking opzetten.

Het was een opwindende reis. De Duitse autostrade straalde vertrouwdheid uit, in Oostenrijk was ik eerder. De eindeloze weg door de Hongaarse poesta had al iets exotisch. Na de Roemeense grensstad Oradea voelde ik me echt ver van huis. De kromgebogen vrouwtjes op een bankje, de kleurrijke huisjes, de grijnzende mannen op hun paardenkarren, de onverharde wegen, de avondzon boven het zonnebloemveld, de vaalgrijze woonblokken in de provinciestad, alles was anders. Ik was niet langer in een wereld die ik kende.  Samen met enkele oud-Sovjetstaten en één enkel project in Afrika vormden de Roemenië-kampen de verre bestemmingen binnen het aanbod van de vrijwilligersorganisatie.

Dat was nog geen vijftien jaar geleden. Ik behoor niet meer tot de doelgroep van Bouworde. Op de website doorloop ik de lijst met bestemmingen voor de zomer van 2018. Oeganda, Sri Lanka, Ecuador, zelfs Afghanistan – het kan allemaal! Of België, toch nog. Europa ook, maar niet meer met de minibus. Zelfs naar Tsjechië gaan vrijwilligers anno 2018 met de vlieger.

En Roemenië? Het land is geasfalteerd nu en ik vind ik het niet langer terug als bestemming in het aanbod van Bouworde. Ook vrijwilligersorganisaties zijn deel van de tijdsgeest – willens nillens? Zijn de tijden dan écht zo veranderd, en hoe jammer mag ik dat vinden? 

Ik blijf sowieso voor altijd een beetje eenentwintig.

Zelf naar Roemenië overland deze zomer?

  • ZZV-crewmember Toby fietste in 2016 naar Istanbul en doorkruiste toen ook Roemenië. Foto’s en impressies op www.theroadtoistanbul.weebly.com, meer bepaald bv. in deze post.
  • Brussel – Boekarest is 2200 km. Met de trein geraak je er oa. via Wenen en Boedapest. Alle informatie over treinen in en naar Roemenië vind je op de site van Interrail.
  • Met de steun van Europa heeft Roemenië de laatste 20 jaar het wegennet een grondige update gegeven. Paard en kar verdwijnen langzaam maar zeker uit het straatbeeld – maar is het aan ons hier een nostalgische reflex bij te hebben?

Tot slot nog even dit: met of zonder vliegtuig, dicht bij huis of aan de andere kant van de wereld: vrijwilligerswerk doen en je vrije tijd opofferen om het leven van andere mensen ietsje beter te maken, verdient al onze steun – zonder onderscheid. Laat dat bovenal duidelijk zijn! 

 

Meten is weten

Zomer Zonder Vliegen inspireert, Zomer Zonder Vliegen informeert!  Zouden jullie in plaats van de occasionele reiziger niet beter de zakenreizigers aanpakken, want die laatste, dat zijn de grote boosdoeners, krijgen we soms te horen. Fair enough!  Wat zeggen de cijfers?

In 2016 deed de luchthaven van Zaventem een onderzoek (bron: hier, p. 44 e.v.) naar het aantal zakenreizigers.  Van alle (vertrekkende) reizigers gaf 33% aan dat ze op zakenreis waren, 47% ging op reis voor vakantie en vrije tijd en 20% gaf aan dat ze  vrienden en/of familieleden gingen bezoeken. De luchthaven stelt zelf dat het aantal zakenreizigers hoog is door de nabijheid van oa. de Europese instellingen.

Moraal van het verhaal: het beteugelen van de grote impact van vliegreizen is een én-én-verhaal, een gedeelde verantwoordelijkheid van zowel reizigers, overheid en bedrijfsleven. Voor ons was het van in het begin duidelijk om met Zomer Zonder Vliegen te focussen op de eerste groep. We zijn zelf reizigers, dus dat is de groep die het dichtst bij ons staat. Ieder individu kan voor zichzelf beslissen om minder te gaan vliegen, en zo een zeer belangrijk steentje bijdragen tot het terugdringen van de klimaatopwarming. We moeten niet wachten tot de overheid of het bedrijfsleven initiatief neemt! De wereld die veranderen we gewoon zelf, toch?

Nog meer cijfers over luchtvaart? 

  • Het klopt wel dat een relatief kleine groep frequent flyers (die meer dan drie keer per jaar vliegen) het totale aantal vluchten de hoogte instuwt. Uit een studie uitgevoerd in Groot-Brittannië in 2015 blijkt bijvoorbeeld dat 70 % van de vluchten gedaan worden door 15 % van het totale aantal passagiers.
  • Een flitsend cijferoverzicht van onder andere het aantal reizigers op onze nationale luchthaven vind je hier. In 2017 waren het er bijna 25 miljoen (het cijfer op de site is van 2016).
  • Op tien jaar tijd is het aantal passagiers wereldwijd gegroeid van 2,2 miljard tot 3,5 miljard, vinden we in de statistieken van de ICAO, de internationale burgerluchtvaartorganisatie. 
  • Een fascinerende visuele weergave van het aantal vliegtuigen dat op dit moment in de lucht hang, vind je hier

Frankrijk (1): wachten op de trein

Minder dan een week geleden ben ik met de fiets thuis vertrokken maar het lijkt een eeuwigheid geleden, er is zoveel gebeurd. Vanuit het Zuid-Franse stadje rijden weinig treinen naar het TGV-station in de grotere stad. Maar deze ene keer vind ik het niet erg om te wachten op de trein.

Alles is gezegd. Ik voel geen enkele nood een gesprek aan te knopen met de schaarse andere terrashangers van het anonieme café de la Gare. Ik drink mijn bier eindeloos langzaam en denk terug aan het gerimpelde vrouwtje in het dorpje in Lotharingen, dat mij op twee tomaten trakteerde – Vous voulez une tomate? – Prenez-en deux, on ne peut pas rester debout sur une jambe. Ik herinner me het bejaarde koppel waar ik dag twee binnenviel tijdens het middageten – on n’a jamais été à Paris – de enthousiaste winkelgerant – vous êtes courageux monsieur, de man die zijn huis tot de nok had volgestouwd met brandhout, de wielertoerist op de parking van het warenhuis, de tractorbestuurder die mij de weg wees, het praatje met de melancholische postbeamte tijdens die sprankelende morgen in het Chartreusemassief, de jeugdherberguitbaters, de behulpzame kinderen in een voor de rest al vergeten dorp in de Drôme, de opgewekte boer die in dat godverlaten gehucht in de Jura zijn koeien de stal in dreef, de luttele andere fietsers die ik kruiste – handje even in de lucht. Provinciaal Frankrijk uit mijn dromen, elle me manque déjà…

Ik moet me toch nog reppen om de trein te halen.

Zelf ook met de trein door Frankrijk reizen deze zomer?

  • Ouigo, Het publieke geheim van de Franse Spoorwegen: low cost treinen naar het Zuiden van Frankrijk! Als je genoeg op voorhand boekt, kan je voor tien euro van Tourcoing (vlak over de grens bij Kortrijk) naar Marseille. Check it out, daar kan zelfs Ryanair niet tegenop! Zelf je fiets kan onder bepaalde voorwaarden mee!
  • In een groot deel van Zuid-Oost Frankrijk (regio Occitane) kan je de trein nemen voor één euro! De goedkope tickets worden online aangeboden vanaf drie weken op voorhand,  onmiddellijk boeken is de boodschap want uitgeput is uitgeput. Kijk snel op deze website!
  • Een overzicht van de mogelijkheden om je fiets mee te nemen op de trein in Frankrijk vind je hier.
  • ZZV-crewmember Nelson schreef op zijn blog ook een stukje over zijn treinreisavonturen in Frankrijk

Moeder, waarom reizen wij?

Laatst vroeg een vriend me of ik nog eens naar Afrika zou gaan. Ik dacht daar over na en kon me geen identiteit inbeelden om Afrika te bezoeken. De typische toerist? Een vluchtende exotist? Vrijwilliger, liefdadige of voyeur? Ik zag me niet als mezelf naar Afrika gaan en zou daar verloren rondlopen, want de cultuur en het klimaat zijn compleet anders. Dan zou ik zijn als een vis op het droge, of een landrot in het water. Wie heeft daar wat aan?

Vind ik leuk!  Soms lezen we iets dat we gewoon zélf hadden willen schrijven. Stilstaan bij beweging, de slogans ver voorbij: lees het artikel Pleidooi voor verwondering, tegen vliegcultuur. Zomer Zonder Vliegen hoedt zich ervoor tégen iets te zijn, wij willen vooral vóór iets zijn, maar toch: dáár hebben we niets aan toe te voegen. Must-read!

Dit artikel verscheen eerder in Frontaal, het tijdschrift van het Gents Milieufront.

Nog meer dissidente stemmen over onze vliegcultuur lezen? 

Jan Mertens schrijft in Mo Magazine regelmatig heel mooie dingen over traagheid, traag leven en valse vooruitgang en zo. Om te lezen en te herlezen:

Weekendlectuur!

Het einde van de wereld (2): Noorwegen

Er zijn zo van die plekken waar je naar blijft terug keren. Voor Leen Vermeire is die plek Noorwegen. Leen deelde met ons het verhaal van haar allereerste reis naar het land – zonder vliegtuig. Het werd een kennismaking die naar meer smaakte. Lees en kijk mee, en laat je inspireren!

Taxistop, dat is het beste van twee werelden. Voor een kleine vergoeding kan je meerijden met chauffeurs die een plaatsje vrij hebben in hun wagen. Een beetje zoals liften, maar dan met meer zekerheid over je aankomstuur. Ik reed mee met Kurt – een Noorwegenfanaat die me meteen veel insiderinformatie kon geven. Na een lange rit via Nederland, Duitsland en het glooiend-groene Denemarken, zette Kurt me af in Hirtshals, in het uiterste noorden van het land. Ik sloeg mijn tentje op aan een idyllische strandcamping.

De volgende dag was er tijd genoeg om het fijne gehuchtje te bezoeken, op wandelafstand van de ferryterminal. Daar nam ik de veerboot naar Bergen. De woelige zee en het simpele stoeltje dat ik had geboekt – in plaats van een luxueuzer bed – bezorgden me helaas een zeezieke nacht. De volgende ochtend was het leed snel vergeten. Na het aanlokkelijke zicht op de eilanden aan de kust, de fjorden en de kleurrijke houten huisjes zorgde het binnenvaren van de haven van Bergen al voor een eerste visuele apotheose nog vóór ik één voet op Noorse bodem had gezet. Met de trein ging ik een paar kilometer de stad uit tot in het fjorddorpje Vaksdal – het einde van de wereld, het begin van de wildernis.

Ik deed een meerdaagse trektocht door de Noorse bergen en dat werd een totale back-to-nature ervaring. Dagen liep ik rond zonder ook maar één dorpje te zien en wildkamperen was overal toegelaten. Het was fantastisch! De liefde voor Noorwegen is gebleven: een jaar later stond ik er al terug voor een Erasmus, en ook de jaren erna keerde ik regelmatig weer. Mijn droom voor de nabije toekomst? de oude Sint-Olavs pilgrimstocht van Oslo naar Trondheim afwandelen – 600 km genieten van de Noorse natuur!”

Zelf deze zomer back-to-nature in Noorwegen?

Leen deelde volgende tips en ideeën…! Continue reading

De magie van de veerboot (1): de Baltische Zee

De reis van de ferryhaven in het Zweedse Malmö naar Travemünde aan de Duitse kust duurde lang. Bijna 12 uur lang geen land aan de horizon. Ik kon enkel staren. En toch doe ik het graag, bootje varenHet is zoveel meer dan louter van de ene naar de andere plaats gaan. Het zicht op het eindeloze wateroppervlak zuivert de geest, herinneringen aan de voorbije reis hebben tijd om geboren te worden.

In Travemünde neem ik de trein richting België. Meer dan 24 uur nadat ik in Zweden op de boot stapte, ben ik terug in Gent. Met het vliegtuig zou ik nauwelijks twee uur onderweg geweest zijn. Het zou onwerkelijk zijn, ik thuis maar mijn hart nog ergens onderweg  en verdwaald tussen Malmö en Gent.

Eerlijk is eerlijk: geen idee welke ecologische voetafdruk ik achterliet met deze oversteek van de Baltische Zee in slow motion. Zelfs bij dokter Google vind ik niet meteen een antwoord of dito rekenmodule. Zomer Zonder Varen dan maar? Ik mag er niet aan denken. In niets verschil ik van de vliegtuigreiziger.

Zelf bootje varen deze zomer? 

  • Wie meer weet over de milieuimpact van ferryboten, mag ons dat steeds laten weten, bv. via mail. De keuze voor de veerboot is sowieso een keuze voor trager en bewuster reizen!
  • Vergis je niet: er varen verrassend veel veerboten rond op de Europese wateren. Vanuit België (Zeebrugge) kan je naar Hull in Midden-Engeland, vanuit Nederland geraak je in Hull en Newcastle!
  • Joepi, vanaf 2019 is er misschien een ferry-verbinding voor passagiers tussen Oostende en Ramsgate. We houden het in de gaten! 
  • Voor veerboten elders in Europa is Google Maps als overzicht zeer accuraat. Kijk maar eens hoeveel veerboten alleen al vanuit Travemünde vertrekken, bestemmingen te over, bijvoorbeeld met Finnlines of Stena Line!
  • Ook vanuit Frankrijk vertrekken heel wat veerboten naar de UK en Ierland, bijvoorbeeld vanuit Cherbourg in Normandië.
  • Een goede prijsvergelijker voor veerboten wereldwijd is Direct Ferries
  • Belangrijke tip! Op de meeste veerboten is er wifi, maar laat je er niet aan vangen: de rekening kan duur uitvallen!

Zing met ons mee!

Give it up for Samson & Gert! Liedje nummer zes van cassette/cd nummer één blijft stiekem een dijk van een nummer! De hond en zijn baasje wisten het lang geleden al… Een zomer zonder vliegen, de zomer van je leven. Ook als je wat verder wil reizen is trein, bus, auto, boot, lift of fiets vaak een veel leuker en verrassend haalbaar alternatief voor het vliegtuig. Alle info, tips en inspiratie op www.zomerzondervliegen.be.

Doe mee met ons en beloof plechtig op de ogen van je bobtail hondje of op die van bobientje dat je deze zomer niet zal vliegen!

Back to the Future: The Trans Europ Express

De Capitole du matin, de Diamant, de Edelweiss, de Etoile du Nord: het zijn de namen van een aantal treinen die deel uitmaakten van het internationale netwerk Trans Europ Express. Het netwerk startte in de jaren ‘50 en kende de volgende twee decennia veel succes. In de jaren ’80 werd de TEE stelsmatig teruggeschroefd en uiteindelijk afgeschaft: de concurrentie van het vliegtuig werd te groot.

Een écht grensoverschrijdend Europees spoornetwerk: enkel voer voor nostalgici, of komt alles terug? Wij duimen keihard voor het laatste, back to the future! Droom weg bij de prachtige designs van de affiches en treinstellen van de TEE op deze website!

Zelf ook pró een grensoverschrijdend spoorwegnetwerk? 

  • Vanuit Brussel geraak je tot in Amsterdam, Keulen, Luxemburg, London, Frankfurt en Parijs. In de zomer kan je ook rechtstreeks naar Marseille, Valence, Avignon en Aix-en-Provence!
  • Voor andere bestemmingen moet je overstappen, maar gelukkig zijn er nog verschillende kleinere internationale netwerken. Een leuk overzicht vind je op de site van B-Europe.
  • Ook in andere landen pleiten veel mensen enthousiast voor een sterk internationaal treinnetwerk. In Nederland loopt er op dit moment bijvoorbeeld een petitie voor een rechtstreekse trein tussen Amsterdam en Berlijn. Teken de petitie hier!

Terug thuis voor het middageten: op micro-adventure!

Het is een doordeweekse middag. In Gent stappen op de trein richting Deinze van 11u53 – skates al aan de voeten. De zon schijnt uitbundig. Op de terugweg naar Gent via de fietsostrade gaan we oerend hard – de stevige zuidwester-bries in de rug jaagt ons vooruit. Met een brede grijns breken we snelheidsrecords. Nog geen uur later staan we terug in Gent, ruim op tijd voor het middageten. Het hoofd is leeggemaakt, het gemoed vrolijk. Het was een eenvoudig skatetochtje, het kleinst mogelijke avontuur, de grootst mogelijke lol, een micro-adventure uit de duizend.

Een micro-avontuur, dat is een avontuur dicht bij huis, simpel in zijn uitvoering, groots in zijn ervaring, het moet niet veel te kosten en hoeft niet lang te duren – een uur, een dag, een nacht, een weekend.  Iedereen geeft er zijn eigen invulling aan, adventure is in the eye of the beholder!

Zelf op micro-avontuur?

  • Micro-adventuring: ik, en waarschijnlijk ontelbare anderen samen met mij, deden het al lang voor de Britse Alistair Humphreys de term enkele jaren geleden claimde, de slimmerd.
  • Micro-avonturieren, dat doe je in eigen land, streek, stad of dorp, straat desnoods – geen plek is te min. 
  • Je micro-avontuur maak je zelf. Een micro-avontuur beleven, dat gaat vooral over het breken van je dagelijkse routine: ga picknicken in het park in plaats van in de bedrijfskantine, ga frisbeeën op het grasveld, neem eens een andere weg naar huis, maak een nachtelijke wandeling, slaap  een nacht in de tuin, ga samen met je kinderen op stap op het blotevoetenpad, neem de trein naar een onbekende plek en fiets terug naar huis, niet is te gek of te onnozel. Gewoon doen!

Op kruissnelheid!

Ladies and gentlemen, this is your captain speaking, on behalf of all our crew, I hope you enjoy the flight so far! 
Exact een maand geleden vloog Zomer Zonder Vliegen uit de startblokken, tijd voor een eerste vluchtrapport. Samengevat: we zijn goed bezig, en we gaan er nog een lap op geven. Het wordt een fantastische zomer! Langzaam maar zeker wint Zomer Zonder Vliegen aan bekendheid. Van uit heel veel verschillende hoeken wordt de campagne opgepikt, gevolgd en gedeeld. Bedankt allemaal voor de duimpjes! Ook bedankt aan iedereen die ons al een persoonlijk bericht stuurde met aanmoedigingen, feedback op onze website, reisverhalen of -anekdotes en zelfs met vragen voor reisadvies.

  • Groot nieuws: al 181 mensen beloofden plechtig deze zomer niet te vliegen – nog acht belovers te gaan en dan houden we ons allereerste vliegtuig aan de grond.

Vrijdagavond mochten we Zomer Zonder Vliegen voorstellen op de Algemene Vergadering van het Gents MilieuFront (foto’s hieronder). Als jij voor jouw evenement ook op zoek bent naar een interessante spreker met een gekke pet, mag je ons altijd contacteren! De komende weken vind je ons onder andere op het podium van Pecha Kucha in Gent en gaan we in gesprek bij de Brusselse jeugddienst Globelink. We waren eerder al te horen op Radio 2 en te lezen in Kerk en Leven en binnenkort komen er nog meer mediaverschijningen aan.

  • Nog groter nieuws: in de paasvakantie is Zomer Zonder Vliegen volledig van jullie, maar daarover heel binnenkort meer. Zomer Zonder Vliegen is op kruissnelheid, maar achterover leunen en verder gaan op cruise control, dat zijn we niet van plan. Stay tuned!