Zomer Zonder Vliegen bundelt krachten met Burgerforum Luchthavenregio

Foto: De Standaard

Zomer Zonder Vliegen gaat een samenwerking aan met het Burgerforum Luchthavenregio, een koepelvereniging van geëngageerde burgerbewegingen rond de luchthaven van Zaventem. Het verhaal van Zomer Zonder Vliegen is immers complementair met de boodschap van het Burgerforum. Het Burgerforum bundelt zijn eisen aan het beleid in een twaalfpuntenplan dat een verduurzaming van de luchtvaart en onze luchthavens nastreeft. Met Zomer Zonder Vliegen, een campagne die zich rechtstreeks naar de reiziger richt, wordt ook de consument aangespoord om voor meer klimaatvriendelijke reisalternatieven te kiezen.

Je moest daar dan maar niet gaan wonen!’ Het is een verwijt dat bewoners in de luchthavenregio vaak genoeg te horen kregen de afgelopen jaren, ook in Kortenberg, Sterrebeek/Zaventem en Steenokkerzeel. Met als gevolg dat bewonersgroepen vaak jammerlijk tegen elkaar uitgespeeld werden. De rest van België lag niet wakker van de geluidsoverlast, de nachtvluchten of de uitbreidingsplannen van de luchthaven.

Verdeel en heers: het was decennialang de tactiek van de beleidsmakers en het luchthavenmanagement. Vliegroutes werden om de haverklap en op een arbitraire manier gewijzigd, telkens op basis van onvrede van een andere groep omwonenden en zonder grondige analyse van de bredere impact.

Samen sterk
In 2016 verenigden de actiegroepen Decibel-25L (Kortenberg), Zone S (Steenokkerzeel) en Sterrebeek 2000 zich in het Burgerforum-Luchthavenregio. Ze wilden niet langer dat hun verzet tegen de geluidsoverlast en de uitbreidingsplannen van de luchthaven zomaar werden afgedaan als een strijd die zich beperkt tot de problemen in de eigen achtertuin (NIMBY). Het gaat immers over veel meer: de ongecontroleerde groei van de luchtvaart treft de hele planeet.

In haar twaalfpuntenplan formuleert het Burgerforum een strategisch geheel van voorstellen dat er moet toe bijdragen om zowel de snelgroeiende impact van de luchtvaart op het klimaat te stoppen als de leefbaarheid van omwonenden in de luchthavenregio te verzekeren. Het Burgerforum is niet tegen de luchthaven en de luchtvaart. Maar het moet en kán veel duurzamer: vliegen moet stiller (strengere lawaainormen, afschaffing nachtvluchten, proefdraaien in loodsen), properder (uitstoot/CO2 plafonds), eerlijker (accijns op kerosine, BTW op tickets), beheerster (beperking aantal vliegbewegingen) en strategischer (globaal mobiliteitsplan, onderlinge samenwerking/connectiviteit luchthavens). Het Burgerforum hoopt dat ook andere burgerbewegingen het plan zullen onderschrijven.

Het twaalfpuntenplan legt bewust de nadruk op een ontwikkeling van de luchtvaart en luchthavens binnen de grenzen van onze planeet – en niét op economische groei. Niets kan immers ongebreideld blijven groeien, wat we nodig hebben is een écht duurzame ontwikkeling van de luchtvaart en luchthavens.

Bewustmaking
Het Burgerforum Luchthavenregio richt zich hoofdzakelijk tot de beleidsmakers en de luchtvaartindustrie, maar er leeft ook de stellige vraag naar bewustmaking van de consument. De stijgende impact van de luchtvaart – of het nu lokaal of globaal is – kan er immers enkel en alleen komen door de stijgende passagiersvraag. Het is een ongemakkelijke waarheid: we moeten met z’n allen minder gaan vliegen!

Tijd om via Zomer Zonder Vliegen ook de consument, met name “de passagier” aan boord te hijsen om die vraag te beantwoorden! Zomer Zonder Vliegen brengt een positief verhaal: ‘We moeten anders gaan reizen: bewuster, trager, en ja, soms minder ver. We willen mensen uitdagen de alternatieven voor vliegreizen te herontdekken. Niets zo opwindend als de romantiek van de nachttrein, het avontuur te voet of op de fiets, de magie van de veerboot, het ontdekken van een paradijselijke plek dicht bij huis, het trage reizen.

Eén + één = drie
Zomer Zonder Vliegen en Burgerforum Luchthavenregio willen in de toekomst elkaars boodschap zo veel mogelijk versterken. Ook andere vormen van samenwerking en uitwisseling zijn mogelijk. Die samenwerking wordt al een eerste keer concreet op dinsdag 14 mei. Die avond organiseert Burgerforum een info- en discussieavond in Sterrebeek over de toekomst van de luchthaven van Zaventem: kan het ook duurzamer – stiller, properder, klimaatvriendelijker? Zomer Zonder Vliegen zal er een presentatie geven over hoe consumenten aangezet kunnen worden om minder te vliegen en bewust te kiezen voor klimaatvriendelijke reisalternatieven. Iedereen welkom!

Een leven onderweg

‘Wat ga je daar doen?’ Het is een vraag die mij vaak gesteld wordt, wanneer ik vertel dat ik weer eens een eindje ga fietsen.  ‘Niets‘, antwoord ik dan met een triomfantelijk glimlachje. Soms reageert mijn gesprekspartner licht geamuseerd, soms verbaasd, een enkele keer hoort hij het in Keulen donderen. ‘Hoezo, niets? Waarom ga je dan naar daar?’ ‘Nou ja, ik ga gewoon naar daar‘.  Dát is het korte antwoord.

‘Ik ga naar daar omdat ik graag fiets. De weg is mijn cocon, mijn veilige haven, mijn comfortzone. Ik ben altijd onderweg, het verlangen onderweg te zijn is meer dan een passie, het is een bestaansreden, één van mijn grootste drijfveren. Hoe de weg eruit ziet na de volgende bocht, achter de volgende heuvel, voorbij de horizon: telkens opnieuw wordt mijn nieuwsgierigheid geprikkeld, het stopt nooit. De weg is de bestemming, de bestemming slechts een alibi om de weg die er naartoe leidt te ontdekken. Het maakt me niet uit of de bestemming enkele tientallen of enkele duizenden kilometers ver van hier is, elke bestemming is me evenveel waard. De bestemming bereiken krijgt toch enkel maar betekenis door alles wat eraan vooraf gaat, de bestemming is niet meer dan een friendly reminder dat het tijd is om terug naar huis te gaan.’

Dát is het lange antwoord. Eens onderweg, vergeet ik de vraag snel maar het antwoord herontdek ik telkens opnieuw. Ik moet gaan!

 

 

 

FAQ #1: hoe slecht is vliegen voor het klimaat?

Nog even geduld… binnenkort komt onze nieuwe website online, mét onder andere een uitgebreide FAQ-lijst. Vandaag in avant-première het antwoord in blogpostformaat op de eerste frequently asked question: Hoe slecht is vliegen voor het klimaat?   

 

Het steeds toenemende vliegverkeer zorgt voor een enorme druk op het klimaat door de uitstoot van grote hoeveelheden broeikasgassen. We reizen steeds meer en steeds verder per vliegtuig en één enkele vliegreis kan al onze inspanningen om onze persoonlijke CO2-uitstoot te verkleinen in één klap teniet doen.

Als we de klimaatverandering beneden de 1,5 graden grens willen houden (zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord van Parijs) mag een wereldbewoner gemiddeld niet meer dan 2,1 ton CO2 per jaar uitstoten tegen 2050. Met de hoeveelheid CO2 die we nu en in de toekomst de lucht inblazen enkel en alleen al door te vliegen, zal ons dat nooit lukken.

Wij Belgen leven serieus boven onze stand. Los van de bedrijven, de overheden en de overheidsinvesteringen stoten alleen al de Belgische gezinnen ongeveer 14 ton CO2 per persoon uit door alles wat we consumeren en hoe we leven – van de bouw en inrichting van van ons huis tot wat we kopen in de supermarkt, kledingwinkel of op die keihandige webshop.

Als individu is het schrappen van vliegreizen één van de meest betekenisvolle en efficiënte keuzes die je kan maken om je CO2-voetafdruk te verminderen, samen met onder andere de keuze voor een vegetarisch dieet of om minder of niet meer met de auto te rijden. Het licht uitdoen of je verlichting vervangen door ledlampen: prima, maar de milieuwinst die je er mee haalt is jammer genoeg relatief beperkt.

En door niet op een vliegtuig te stappen? Met een halve ton uitstoot geraak je nauwelijks Europa uit, voor een reisje naar New York zit je al boven de 2 ton uitstoot en als je naar heen en terug naar Australië vliegt blaas je 7 ton CO2-equivalenten de lucht in.

nuance
Het is onmogelijk de exacte CO2-uitstoot van een individu en de potentiële uitstootreductie te becijferen. Alle cijfers gaan steeds om gemiddelden, om grootteordes, ze gelden steeds bij benadering. Dat vliegreizen een substantiële bijdrage vormen in iemands persoonlijke CO2-voetafdruk is echter ontegensprekelijk.

Anderzijds is de strijd tegen de klimaatopwarming geen verhaal van één oplossing, er is niet één initiatief is dat vandaag kan zorgen voor de toekomst die we morgen nodig hebben. Met Zomer Zonder Vliegen focussen we ons op vliegreizen, maar zijn we ook deel van een groter verhaal. Elke actie, gedragsverandering of verandering in consumptie is voor ons waardevol, laat dat duidelijk zijn. Zo mogelijk nog belangrijker: het gaat niet enkel om gedragsverandering door individuen alleen maar om een gedeelde verantwoordelijkheid van burgers, overheden en bedrijven.

Meer weten?

  • In de studie Koolstofvoetafdruk van de Vlaamse consumptie door het VITO lees je alles over de CO2-uitstoot door de consumptie van de gemiddelde Vlaming.
  • De Global Carbon Atlas visualiseert de wereldwijde uitstoot per land en volgens een aantal andere parameters.
  • In een bijdrage in Environmental Research Letters gingen Zweedse wetenschappers op zoek naar de meest effectieve gedragswijzigingen om je persoonlijke CO2-uitstoot te verminderen: vliegen is er één van!

De zomer van je leven, voor jongeren van 9 tot 99!

Op een zomer zonder vliegen staat geen leeftijd! We kregen een leuk berichtje van Jo Verwimp:

‘De keuze om te reizen zonder vliegtuig maakt voor mijn vrouw en mij deel uit van onze ecologische instelling. Het klinkt misschien vreemd, maar voor ons is het een instelling die we al hebben sinds onze kindertijd in de jaren ’50 – de naoorlogse jaren, en we hebben ze altijd weten te houden.

We zijn nu 74 jaar, een enkele keer namen we het vliegtuig, maar dat is inmiddels ook al meer dan 15 jaar geleden. Ook de auto halen we maar vier of vijf keer per jaar van stal, als het niet anders kan. We rijden nauwelijks 500 km per jaar! Óns vervoermiddel is de fiets, zowel voor dagelijks gebruik als  voor recreatieve doeleinden. We reizen heel graag in eigen land en combineren de fiets met het openbaar vervoer. Onze vouwfiets gaat makkelijk en gratis mee op de trein, bus, tram of metro.

Van zodra het weer goed is trekken we er voor een dagje op uit, de natuur in. Met de trein gaan we bijvoorbeeld tot Dinant en dan fietsen we langs de Maas tot Namen, of we springen op de trein naar Eupen en rijden van daar naar Aachen. Onze Bromptons gaan al 15 jaar mee en tot nu toe hebben we onderweg nog nooit noemenswaardige problemen gehad!

Zelf dagtrips maken met (vouw)fiets, trein en openbaar vervoer?

  • Jo verzamelde maar liefst 227 (!) van zijn favoriete dagtrips op zijn routeyou-pagina, vol met nuttige info voor wie zelf op pad wil gaan – of je nu 9 of 99 bent!
  • Jo schrijft ook regelmatig verslagjes in het magazine Fietsen moet kunnen. Hier vind je het verhaal van een tocht langs de scheepsliften van het Canal du Centre in Henegouwen en hier over een fietsdaguitstap in de Ourthevallei!