Terug naar de kust

De Belgische kust niets voor jou? Think again.

Het was  jaren geleden dat ik nog in het Zwin geweest was. Veel meer dan dat het ooit een zeearm was die tot in Brugge reikte, wist ik ook niet meer.

Het was door een snelle blik op google maps enkele weken eerder dat mijn nieuwsgierigheid gewekt was. Wat ik me afvroeg was eenvoudig: kan je via het strand vanuit Knokke tot Cadzand wandelen – van België naar Nederland, de grens voorbij? Of is het water van de Zwingeul  gewoon veel te diep? En zelfs als de geul te diep is, moet er toch ergens één stukje zijn waar het met een forse sprong of natte voeten wel lukt? Ik had het antwoord snel op internet kunnen vinden, maar wat zou daar de lol van geweest zijn?

Het verlangen om de wereld ontdekken en te herontdekken is er altijd en overal. Ontdekkingsreiziger in het diepst van mijn gedachten, zelf tijdens een wandeling over het strand aan de Belgische kust. Of is het gewoon mijn kinderlijke nieuwsgierigheid die ik nooit ben kwijtgespeeld? Zelfs het feit dat het strand eigenlijk vol met andere mensen liep, deed er niet zoveel toe.

En of je nu van Knokke tot in Cadzand geraakt via de kust zonder natte voeten… Zoek dat maar mooi zelf uit (nee, niet via google)!

Zelf op ontdekking in eigen land? 

  • Op ontdekkingstocht gaan dicht bij huis, een mooi woord daarvoor is micro-adventuring.  Een micro-avontuur, dat beleef je in eigen land, streek, stad of dorp, straat desnoods – geen plek is te min. Het is een avontuur simpel in uitvoering, groots in ervaring, het moet niet veel te kosten en hoeft niet lang te duren – een uur, een dag, een nacht, een weekend.  
  • Adventure is in the eye of the beholder, Je micro-avontuur maak je zelf. Een micro-avontuur beleven, dat gaat ook over het breken van je dagelijkse routine: ga picknicken in het park in plaats van in de bedrijfskantine, ga frisbeeën op het grasveld, neem eens een andere weg naar huis, maak een nachtelijke wandeling, slaap  een nacht in de tuin, neem de trein naar een onbekende plek en fiets terug naar huis, niet is te gek of te onnozel. Gewoon doen!

    Zomer Zonder Vliegen en het Zwin, één front (want vliegen is voor vogels)!

Zoek de fout

Een interview met Joke Schauvliege in de Knack van deze week, we lazen onder andere dit hier:

Ik ben zelf met de trein naar de Klimaattop van Kopenhagen gegaan. Anderhalve dag onderweg, terwijl het met het vliegtuig in twee uur kan. Zo zal het niet lukken”.

Zijn het versprekingen of typefouten, of allebei? Of is het gewoon humor?

Ten eerste: de klimaattop in Kopenhagen (COP15) was in 2009. Ondertussen zijn we 2018 en is COP24 in Polen net achter de rug. Heeft Joke na 2009 de COP’s aan haar voorbij laten gaan? Voor zover we weten vond ze het alvast niet nodig om naar Katowice te gaan. Dat liet ze aan haar collega Marghem over, die ging er heen met een privéjet, I kid you not.

Ten tweede: Beste Joke, er anderhalve dag over doen om met de trein in Kopenhagen te geraken, faut-le-faire! Het kostte ons 30 seconden surftijd op de site van Deutsche Bahn: de kortste reistijd met de trein van Brussel en Kopenhagen is 12 uur en één minuut – drie keer korter dan de tijd die Joke nodig had. Tussen haakjes: in Katowice sta je op nog geen 16u met de trein vanuit Brussel.

Ten derde: de reistijd naar Kopenhagen zou per vlieger slechts twee uur bedragen. We hebben het nagekeken. De effectieve vluchtduur vanuit Zaventem bedraagt inderdaad maar 90 minuten, maar wat met het voor- en natraject en de lange wachttijden op de luchthaven? Een totale reistijd van een uur of vijf lijkt ons realistischer – en al helemaal als je zoals Joke in Evergem moet vertrekken.

Moraal van het verhaal: hoe kunnen we nu van de gewone consument verlangen dat hij kiest voor alternatieven, als zelfs ministers blijk geven van een totaal gebrek aan geloof in diezelfde alternatieven? Schauvliege geeft er – bewust of onbewust – foutieve informatie over en wat Marghem heeft gepresteerd is gewoon te lelijk voor woorden. Terzijde: Schauvliege toont in hetzelfde Knack-interview niet alleen niet de minste blijk van ambitie wanneer het over het beteugelen van de luchtvaart gaat, maar evengoed inzake thema’s zoals de betonstop of de landbouw.

Dus, beste Joke, we hopen dat je in 2019 eens een kijkje neemt op www.zomerzondervliegen.be. Op onze blog en in onze reisgids vind je massa’s inspiratie, ideeën en tips over alternatieven voor je vliegtuigreis. Geloof ons, anderhalve dag uittrekken om in Kopenhagen te geraken, dat hoeft echt niet. Of juist wel, het is maar hoe je het bekijkt… We kunnen het niet genoeg herhalen: de weg is evengoed de bestemming, dus waarom niet eens een tussenstop houden in Hamburg – de tweede stad van Duitsland, zeker de historische Speicherstad is meer dan de moeite waard – of ergens in het weinig bekende Seeland in Denemarken? Er ligt een hele wereld te wachten tussen hier en Kopenhagen!

Goede reis / Gute Reise / Hav en god tur !

Mons Klint, de hoogste krijtrots van Denemarken, in Seeland!

Alors on danse

‘Dansen op de rand van de vulkaan’: geen idee hoe we het feestje dat vandaag plaatsvond in de vertrekhal van Brussels Airport anders kunnen omschrijven. Onze nationale luchthaven heeft bij de start van de grote kerstuittocht voor het eerst in zijn bestaan de kaap van 25 miljoen reizigers bereikt. In 2018 zullen 700.000 meer passagiers via Zaventem gereisd hebben dan in 2017.

Brood en spelen: ‘In de vertrekhal werden de reizigers op weg naar hun gate verwelkomd door een orkest en dansers en mochten ze proeven van een chocoladelolly’, lazen we in de krant. Spanje, Marokko, de Dominicaanse Republiek, Egypte en godbetert, de Kaapverdische eilanden zijn de populairste bestemmingen deze kerstvakantie. De CEO van Brussels Airport zag zijn kans schoon om en passant nog even te vermelden hoe hard de indrukwekkende groeicijfers wijzen op de noodzaak om de capaciteit van de luchthaven te vergroten én het vluchtnetwerk uit te breiden.

Geen woord over de keerzijde van de medaille, het ruikt wat ons betreft bijna naar klimaatnegationisme. Over het steeds grotere aandeel van de CO2-uitstoot van de luchtvaart in de totale wereldwijde uitstoot hebben we het in het eerste seizoen van Zomer Zonder Vliegen al uitgebreid gehad (en wij niet alleen). Geen mens meer die niet weet dat het exponentieel toenemende vliegverkeer steeds belangrijker wordt in de klimaatverandering.

Eerlijk en echt zonder enige vorm van sarcasme: we wensen iedereen een goede reis naar de Kaapverdische eilanden. De gemiddelde wintertemperatuur op de archipel in de Atlantische Oceaan – die de wereld ook de grote Cesaria Evora, the barefoot diva schonk – bedraagt 26 graden. Daar kunnen wij enkel van dromen, maar wat kan het ons verder écht schelen? Dromen is fantastisch en die 26 graden krijgen wij wel binnen een maand of vier. En dit weekend gaan we lekker uitwaaien in de Vlaamse Ardennen of op de Hoge Veluwe. En daarna warme chocomelk, en misschien luisteren we nog eens zachtjes naar Cesaria’s Carnaval De Sao VicenteSão Vicente e um brasilin, Chei di ligria chei di cor….

We moeten met zijn allen anders gaan reizen, bewuster, en ja, soms minder ver. We dagen iedereen uit de alternatieven voor vliegreizen te herontdekken: dát is de boodschap die we met Zomer Zonder Vliegen zullen blijven uitdragen in 2019. Niets zo opwindend als de romantiek van de nachttrein, de magie van de veerboot, het ontdekken van een paradijselijke plek dicht bij huis, het trage reizen.

En ja, misschien zal Brussels Airport volgend jaar dan geen nieuwe recordcijfers kunnen voorleggen. Dat is economisch totaal onrealistisch en een ramp voor de tewerkstelling zegt u? U hoeft niet alles te geloven wat de Marc De Scheemaeckers (voorzitter Brussels Airport) van deze wereld u proberen wijs te maken. Bomen groeien niet tot in de hemel, Brussels Airport wel? Akkoord, het opgeven van een halstarrige economische logica en het op zoek gaan naar alternatieven vraagt durf en moed, maar wat kunnen we anders?

Gaan we dan écht ons geld opeten nadat de laatste boom geveld is?

25 million passengers at Brussels Airport

25 MILLION! 🤩 That’s how many passengers we welcomed this year. This new record sees us join ACI Group 1, the league of airports handling over 25 million passengers a year. Thank you to every passenger travelling through our airport and to all Brussels Airport staff for making this possible! 🙌🏼🍾

Posted by Brussels Airport on Friday, December 21, 2018

 

De magie van de veerboot (2)

Het was een kille, grijze herfstdag, de tweede dag van een weekend fietsen in Nederland. De duisternis valt snel, de temperatuur gaat gevoelig omlaag en het begint te miezeren. Het was een fantastisch weekend geweest – een groots avontuur in pocketformaat. Op het jaagpad langs het kanaal naar Vlissingen ben ik helemaal alleen. De diepblauwe letters aan het terminalgebouw van de ferry naar Breskens lichten fel op – het licht als een warme gloed die mij naar de warmte van thuis doet verlangen. Op de Westerschelde zie ik  in de verte de lichtjes van de haven van Zeebrugge flikkeren. Er is een zeeman aan mij verloren gegaan.

Zelf bootje varen dichtbij huis?

Ben je op zoek naar een combinatie citytrip – natuurbeleving? Wij hebben een supertip… de waterbus!

  • Na Londen, New York en Rotterdam varen er ook in Antwerpen bussen op het water. De waterbus – een halve speedboot – vaart ieder half uur van het Steenplein naar Kruibeke en Hemiksem. Alle info vind je hier
  • Je stapt op in het hart van de stad en nog geen twintig minuten later sta jij aan de rand van de polders van Kruibeke, met zijn 6 vierkante kilometer het grootste overstromingsgebied van Vlaanderen en een fantastisch wandel- en fietsgebied. Ga er heen en verwonder je… natuur en open ruimte in Vlaanderen, het is nog al niet naar de wuppe!

 

In het diepst van mijn gedachten (3): ergens overal

Op de kaarsrechte N57 tussen Rance en Chimay waan ik mij in  Canada, hoewel ik daar nog nooit geweest ben. Aan de metershoge muur rond de betonfabriek langs de invalsweg naar Charleroi word ik teruggekatapulteerd naar het Berlijn van de jaren tachtig, dat ik nochtans enkel ken van foto’s. Op het parkeerterrein van de Carrefour in mijn eigen Gent denk ik terug aan mijn Erasmusjaar in Boekarest. Op een bochtige weg In Luxemburg voel ik mij in Zwitserland, en in Zwitserland in Luxemburg. Op de verlaten tweevaksbaan in Picardisch Wallonië waan ik mij  in Frankrijk en in het Normandische bocagelandschap ben ik terug in Kent in Engeland. De grijze lucht in Zweden ziet er net zo uit als de grijze lucht van thuis en het verwilderde akkerland in het natuurgebied vlakbij huis doet me onwillekeurig terugdenken aan mijn Zweedse dagen.  

Waar ik ook ben, ik ben altijd ergens – een vliegtuig is overbodig. 

Zelf reizen in je eigen hoofd? 

  • Meer inspiratie over hoe je dat aanpakt vind je in deel 1 en deel 2 van ons blogreeksje. 
  • En voor als er niemand kijkt, blijft dit ook nog altijd een dijk van een nummer ;). 

In het diepst van mijn gedachten (2): ontdekkingsreiziger

Ik wandel niet zomaar door een bos, ik ontdek het. Ik rijd niet domweg over een fietspad, ik ontgin het. Ik volg de kaart niet, ik teken de kaart. Ik ben in eigen land, ergens omtrent Sint-Gillis-Waas en Stekene en ik fiets, maar in het diepst van mijn gedachten ben ik een ontdekkingsreiziger, een avonturier, een vrijbuiter en een pionier. Het bord van de bebouwde kom van Lochristi doet me eraan herinneren dat ik bijna thuis ben.

 

Zelf deze zomer op ontdekkingstocht dicht bij huis? 

Zelfs voor ontdekkingsreizigers zijn wegwijzers soms handig en gewoon makkelijk! 

  • Voor de wandelaars zijn er de wandelknooppunten: 35 volledig bewegwijzerde wandelnetwerken in Vlaanderen en een stukje Wallonië (Henegouwen), samen goed voor 9.170 km wandelplezier. Zonder overdrijven: je ontdekt Vlaanderen zoals je het nog nooit zag!
  • Voor de fietsers zijn er de fietsknooppunten: 51063 kilometer in 21946 trajecten in Vlaanderen, Nederland en stukjes van Wallonië – voor levenslang fietsplezier!
  • Voor wie liever ook nog steeds met papieren kaarten op weg gaat: zowel van de wandelknooppunten als de fietsknooppunten bestaat er heel veel papieren kaartmateriaal. Een online overzicht van waar je fietsknooppuntenkaarten kunt kopen vind je hier. Wandelaars kunnen oa. grasduinen op deze site. Ook bij de toeristische diensten van steden en gemeenten en van de provincies kan je heel vaak fiets- en wandelknooppuntenkaarten kopen.
  • …want als je maar in wonderen gelooft, dan kun je heel ver reizen in je eigen hoofd…! Episode 1 van het blog-drieluikje ‘in het diepst van mijn gedachten‘ lees je hier.

 

Frankrijk (2): Delouzes-Rosières

Najaar 2013, het Franse platteland. Pastorale. De oogst is binnen, de mild glooiende akkers zijn leeg en verlaten, een kalenderplaatje. De ochtendlijke hemel boven Lotharingen op die koude oktoberdag is machtig blauw, een morgen zoals in de grote dagen. 

Het in het weidse landschap plompverloren Delouze-Rosières zie ik al van ver. Het panorama – een zeventigtal huizen en een kerktoren – is vele decennia geleden geschilderd en sindsdien onaangeroerd. De brede maar heerlijk rustige D960 schurkt zich rakelings tegen de dorpsrand aan: passanten zoals ik worden subtiel op afstand gehouden. Een dorp in de kantlijn, met als enige reden van bestaan de enkele tientallen mensen die er wonen.

Ik koester het mysterie en fantaseer over hoe het dorp zich de voorbije eeuwen gevormd heeft  en hoe het geworden is tot wat het vandaag is, een zeker anachronisme in een voortrazende wereld. Het verstilde Delouze-Rosières kreeg plaats in geschiedenisboek noch toeristische gids. Waarom zou het ook? Alleen al in Frankrijk zijn duizenden Delouzes. Geen koningen zijn er geboren, geen kastelen gebouwd, geen revoluties gesmeed, geen helden gevallen en geen grote verhalen geschreven.

Én toch ben ik wanhopig benieuwd naar het kleine verhaal van dat onbetekenende en niet eens zo mooie dorpje in een onmetelijk Avondland. Het is vast een verhaal met kwajongens en een dorpspastoor met losse handjes, een verhaal over een jongeman die vele jaren eerder wegvluchtte en na een lange carrière in de hoofdstad terugkeert naar zijn geboortedorp, van een lange hete zomer, een hoogoplopende familievete en bloeiende romances, van de triomf van het alledaagse, van een klein dorp dat telkens weer wordt ingehaald door een veel grotere wereld.

De weg jaagt mij onontkoombaar verder. Delouze-Rosières ligt al lang achter mij. Het verhaal van Delouze-Rosières is ook het verhaal van Abainville, Horville-en-Ornois, Chassey-Beaupré, Lézeville, Germay, Germisay, Epizon, Busson, Reynel en Vignes-les-Côtes. Steeds opnieuw word ik uitgedaagd het verhaal heruit te vinden, de verbeelding aan de macht.

Frankrijk heeft verhalen voor een heel leven.

In april 2018 ging ik terug naar Delouzes-Rosières. Het panoroma was onveranderd, ik had niet anders verwacht. Er zijn nog zekerheden, en Frankrijk is er één van.

Zelf op zoek naar jouw eigen Delouze-Rosières deze zomer?

  • Frankrijk telt meer dan 35000 gemeentes, meer dan de helft hebben minder dan 500 inwoners, ontelbare dorpen tellen hooguit 100 inwoners.
  • Het kleinste dorp is Rochefourchat in de Drôme – met één enkele inwoner, toch mét wikipediapagina!
  • 155 dorpen behoren tot les plus beaux villages de France, aangeduid door de gelijknamige onafhankelijke organisatie. Over welke dorpen het gaat en wat hun troeven zijn, ontdek je op deze website.
  • Dat een klein dorp soms wel plotseling – en op de meest ondenkbare manier – deel kan worden van de wereldgeschiedenis, bewijst het verhaal van Oradour-sur-Glane, niet ver van Limoges in het departement van de Lot. In 1944 werd het het hele dorp uitgemoord door de terugtrekkende nazis. Het was de grootste massaslachting door de nazi’s op burgers in Frankrijk. Na de oorlog bleef het zwartgeblakerde dorp onaangeroerd als oorlogsmonument – ondenkbaar aangrijpbaar, maar we raden zeker aan om er voor van de autostrade te gaan als je op weg bent naar het Zuiden. Het verhaal van Oradour lees je hier.

ZZV in de media en ZZV óver de media!

This is your captain speaking, we hope you are enjoying the journey, because we do! Het gaat hard voor Zomer Zonder Vliegen! Vandaag waren we te horen bij Hautekiet op Radio 1 – je kan Esther hier herbeluisteren – we stonden vanmorgen ook paginagroot in Het Nieuwsblad, we werden vermeld in De Standaard, we kregen tientallen berichten in onze inbox en gaan als een vliegend vuurtje rond op social media. We kregen ook de eerste foto’s binnen voor onze wedstrijd, die proberen we zo snel mogelijk een plaatsje te geven op onze fotowall! Bedankt allemaal! 

Gisteren wijdde het Eén-programma Pano een reportage over goedkoop vliegen. Wij zaten voor de buis, onze recensie lees je hieronder. De Pano-reportage kan hier herbekijken.

Impossible is just an opinion. Het citaat van Paulo Coelho op de glazen deur van het kantoor van de CEO van een IJslandse lowcostmaatschappij is misschien wel het mooiste beeld in de reportage van Pano gisteren. Het ging over goedkoop vliegen en de impact op het milieu daarvan, maar eerlijk: wij bleven een beetje op onze honger. De reportage van goed 30 minuten zoomde vooral in op het businessmodel van de lowcosters dat gebaseerd is op – nou ja, kosten besparen. Reportagemaker Riadh Bahri nam speciaal een Ryanairvlucht naar Barcelona om aan het licht te brengen dat  Michael O’ Leary en consoorten hun klanten lotterijticketjes en dure frisdrank aansmeren om winst te maken, maar dát is wat ons betreft hun volste economische recht.

 

Akkoord, na meer dan 13 minuten ging het even over de verwoestende impact van het Ryanair-massatoerisme in steden zoals Barcelona en na 17 minuten viel het woord milieu. Het ging ook over de fiscale voordelen die de luchtvaartlobby wist te versieren, waar we het eerder in onze blog al over hadden. Riadh was met een vlucht van Wow Airlines ondertussen aangekomen in IJsland.

 

Zeker in het laatste deel misten de Pano-makers de kans om scherp te stellen wat de ongebreidelde groei van de luchtvaart écht betekent. Marc Descheemaecker hield een promopraatje over de economische voorspoed die een verdere ontwikkeling van Zaventem met zich meebrengt – enkel de politiek moet nog een tandje bijsteken en alles komt goed. Als besluit gaf Pano mee dat er dringend een federale vliegwet moet komen wil België de trein (pun not intended) van de boomende luchtvaart niet missen. Business as usual, over klimaatdoelstellingen en andere ongemakkelijke waarheden maar vooral over alternatieven voor vliegreizen repten noch Descheemaecker, noch de CEO van TUI, noch de reportagemakers verder nog een woord – en dat vinden wij jammer. 

 

Impossible is just an opinion, niets is onmogelijk, verander de wereld, begin bij je zelf! Met Zomer Zonder Vliegen willen we je meer dan ooit inspireren om anders, bewuster, soms dichter bij huis maar bovenal leuker te gaan reizen. Het is aan ons allemaal om de alternatieven voor het vliegtuig te herontdekken. Een zomer zonder vliegen, de zomer van je leven? We kiezen er samen voor!

Vooruitgang

De trein van Magyar Államvasutak – de Hongaarse spoorwegmaatschappij – van Boedapest naar Gyor is een droom: goedkoop, bijna geruisloos, met veel plaats voor fietsen én met goedwerkende wifi. Dat laatste post ik dan maar meteen op facebook. De Hongaarse spoorwegen komen van ver. De eerste vrouwelijke bestuurders werden pas in 2013 opgeleid. Bij conventionele locomotieven gebeurde het aan- of loskoppelen van de wagon met een zware sleutel en de Hongaren hadden altijd geoordeeld dat alleen mannen hiervoor geschikt waren. De meer moderne treinen zijn uitgerust met een tractie-apparaat, waardoor fysiek werk niet langer nodig is. De toekomst is begonnen, zelfs bij de Hongaarse Spoorwegen. Nu bij de NMBS nog!

Zelf naar Hongarije zonder vliegtuig deze zomer? 

  • Er zijn meer dan genoeg redenen om naar Hongarije te gaan. Qua taal, voel je je alvast ver van huis. Hongaars is to-taal onbegrijpbaar. En dat beseffen de Hongaren zelf blijkbaar ook. De website van Sziget Festival – het Rock Werchter van heel Oost-Europa – heeft zelfs een Nederlandstalige versie! Maar er zijn nog redenen om naar Hongarije te gaan.  Wij geven er zes, in zes foto’s! Klik op de foto’s voor meer informatie!

 

Üdvözöljük Magyarországon, élvezze az üdülését!

 

The times, they are a-changin’ (3): vrijwilligerswerk

2004, een zomer zonder vliegen. Ik had net mijn rijbewijs gehaald. Samen met Jan was ik chauffeur van een Bouworde-minibusje. Het thuisfront hield zijn hart vast. Twee en een halve dag reden we van de Tiensesteenweg in Leuven helemaal tot in een onooglijk dorp in het Roemeense achterland, niet ver van de grens met Moldavië. Met z’n achten zouden we er een speelpleinwerking opzetten.

Het was een opwindende reis. De Duitse autostrade straalde vertrouwdheid uit, in Oostenrijk was ik eerder. De eindeloze weg door de Hongaarse poesta had al iets exotisch. Na de Roemeense grensstad Oradea voelde ik me echt ver van huis. De kromgebogen vrouwtjes op een bankje, de kleurrijke huisjes, de grijnzende mannen op hun paardenkarren, de onverharde wegen, de avondzon boven het zonnebloemveld, de vaalgrijze woonblokken in de provinciestad, alles was anders. Ik was niet langer in een wereld die ik kende.  Samen met enkele oud-Sovjetstaten en één enkel project in Afrika vormden de Roemenië-kampen de verre bestemmingen binnen het aanbod van de vrijwilligersorganisatie.

Dat was nog geen vijftien jaar geleden. Ik behoor niet meer tot de doelgroep van Bouworde. Op de website doorloop ik de lijst met bestemmingen voor de zomer van 2018. Oeganda, Sri Lanka, Ecuador, zelfs Afghanistan – het kan allemaal! Of België, toch nog. Europa ook, maar niet meer met de minibus. Zelfs naar Tsjechië gaan vrijwilligers anno 2018 met de vlieger.

En Roemenië? Het land is geasfalteerd nu en ik vind ik het niet langer terug als bestemming in het aanbod van Bouworde. Ook vrijwilligersorganisaties zijn deel van de tijdsgeest – willens nillens? Zijn de tijden dan écht zo veranderd, en hoe jammer mag ik dat vinden? 

Ik blijf sowieso voor altijd een beetje eenentwintig.

Zelf naar Roemenië overland deze zomer?

  • ZZV-crewmember Toby fietste in 2016 naar Istanbul en doorkruiste toen ook Roemenië. Foto’s en impressies op www.theroadtoistanbul.weebly.com, meer bepaald bv. in deze post.
  • Brussel – Boekarest is 2200 km. Met de trein geraak je er oa. via Wenen en Boedapest. Alle informatie over treinen in en naar Roemenië vind je op de site van Interrail.
  • Met de steun van Europa heeft Roemenië de laatste 20 jaar het wegennet een grondige update gegeven. Paard en kar verdwijnen langzaam maar zeker uit het straatbeeld – maar is het aan ons hier een nostalgische reflex bij te hebben?

Tot slot nog even dit: met of zonder vliegtuig, dicht bij huis of aan de andere kant van de wereld: vrijwilligerswerk doen en je vrije tijd opofferen om het leven van andere mensen ietsje beter te maken, verdient al onze steun – zonder onderscheid. Laat dat bovenal duidelijk zijn!