Zonder vliegen rond de wereld: deel II – Routine

Fietsen kunnen we allemaal. Trappen en tranen in de eerste week, maar na de Ardennen is de rest van Frankrijk een fietsparadijs. Een wereldreis starten dicht bij huis laat je langzaam wennen aan veranderingen. Je kan je volledig focussen op jezelf, je fiets en de route. De hittegolf bij vertrek gooit ons al snel in een routine: om zes staan we op en fietsen tot iets na de middag. In een sneltempo koersen we naar Compostela. Zes dagen trappen, een dag rust. Zo wordt het fietsen als een werkdag. De tent opzetten, koken, je fietstenue wassen en douchen, dat hebben we toch wat onderschat. De gedroomde rustmomenten met tijd voor lezen, tekenen of films kijken blijken ook op fietsreis zeldzame momenten om te koesteren.

Aan zeventien kilometer per uur reizen we de wereld rond: de gemiddelde snelheid van fietstoeren of zeilen met de passaatwind. Ritme bepaalt de reis. Tijdens het trappen zien wij, stadskinderen, het platteland in Europa verdunnen. Tijdens het zeilen zien wij, landrotten, de sterren weerspiegeld in de kalme zee en wanen we ons in het heelal. Zo wordt het onderweg zijn de echte reis en onafhankelijk van de bestemming, zoals mijmeren op de bus terwijl het landschap geleidelijk aan voorbijglijdt.

De vluchtige passages doorheen vreemde streken prikkelen onze nieuwsgierigheid. Waarom hangen er altijd plastieken zakken rond bananentrossen in Saint Lucia? We leren heel anders van de wereld en haar mensen. Esther leert dat plastieken zakken zorgen voor een snellere rijping van de bananen en hen beschermen tegen de beestjes en kneuzingen. Ook Vincent verlegt zijn grenzen elke dag én nacht: de eerste wildkampeernacht is voor hem slapeloos. Gelukkig maakt herhaling gewoonte en blijkt niet ieder nachtelijk geluid een rover. Na drie maanden fietsen verkiest Vincent een stranddouche met vlakke plek boven een familiecamping als slaapplek. Eens geïnstalleerd, promoveert onze tent tot een filmzaal of leessalon.

Je kan de reis rond de wereld zonder vliegtuig van Esther en Vincent volgen op hun blog of via facebook of instagram. Deel I van het verhaal vind je hier

Fly Less: our today’s Statement to the Airline Industry!

Peter Paul Vossepoel, campaigner of Zomer Zonder Vliegen (Summer Without Flying), an awareness raising campaign on the climate impact of avation, unanticipatedly took the stage today at the Airlines for Europe Summit 2019 in Brussels. The event brought together Europe’s leading airline CEOs and global aviation leaders to discuss innovations, technologies and working practices to deliver a more profitable, and customer-centric future to the industry. Peter Paul wasn’t allowed to finish our whole statement. You can read the whole statement here. 

Today I am here to ask you: please take into account aviation is the most climate damaging form of transport and one of the fastest growing sources of greenhouse gas emissions!

 

I understand that it’s your job as airlines’ CEO’s to maximize profits, without taking into account the devastating consequences of your business. I  strongly urge you to be concerned about the people suffering from the effects of climate change, today and in the future! While less than 10% of the world population have ever set foot on an aircraft, it is mostly non-flyers who bear the brunt of the climate crisis and the negative effects of airport expansion like land grabbing, noise and health issues. Communities in the Global South, which have barely contributed to the crisis, are affected most. Be part of the solution, not the problem and choose for the many who are suffering the consequences of climate change, not the few who benefit the profits. Climate justice now, STAY GROUNDED!

 

Don’t forget: we are in the midst of climate breakdown, and instead of maintaining business as usual, we should declare a climate emergency and reduce the number of flights drastically! Less flying is the only solution, we need to STAY GROUNDED!

 

I adress Panel 1 and mister Pieter Elbers, CEO of KLM. This morning you’ve talked on how European airlines are transforming themselves to thrive despite threats to their competitiveness, you should have been talking about how the European transport system can evolve into a more sustainable and just transport system. Talk about system change, instead of causing climate change!

Panel 2 and mister Johan Lundgren, CEO of Easyjet, this afternoon you will be talking on the environmental impact of European airspace inefficiencies, you better should stop denying the environmental impact of growing numbers of passengers!

Panel 3 and mister O’Leary, CEO of Ryanair, you will discuss a future vision for European Aviation, you’d better talk about what you can do to reduce the number of flights, what you can do to get people into trains instead of planes and to get your employees ready for the transition!

 

I don’t hesitate to repeat, because this is so important: we are in the midst of climate breakdown, and instead of pretending all that matters is doing business as usual, we must declare the climate in a state of emergency and substantially reduce the number of flights immediately! Less flying is the only solution, we need to STAY GROUNDED!

 

Thank you, have a nice day!

 

Een CO2-neutrale luchthaven: greenwashing voor gevorderden

Brussels Airport verspreidde afgelopen vrijdag een persbericht over de inzet van nieuwe elektrische bussen voor het transport van passagiers op de tarmac. Met de elektrische bussen versterkt de nationale luchthaven haar engagement om haar ecologische voetafdruk te verkleinen, lazen we onder andere. We werden er ook nog eens aan herinnerd dat de luchthaven in 2018 gecertificeerd werd als CO2-neutraal. Applaus op alle stoelen en banken? Mooi niet, hoogstens een kus van de juffrouw voor een staaltje schaamteloze greenwashing.

Ten eerste is CO2-neutraliteit al een erg misleidende term. Het klopt dat de luchthaven maatregelen neemt om de emissie te reduceren door bijvoorbeeld zonnepanelen te plaatsen, maar het is helemaal niet zo dat de luchthaven geen CO2 meer uitstoot. Er wordt enkel geïnvesteerd in CO2-compensatieprojecten elders in de wereld – een zeer belangrijke nuance. Over de zin of onzin van compensatie hebben we het met Zomer Zonder Vliegen trouwens nog niet zo vaak gehad. We werken op dit moment nog aan een visietekst, die we binnenkort ook zullen delen en zullen opnemen op onze nieuwe website in april, nog even geduld!

Ten tweede wordt het grote publiek ook op een nog veel meer problematische manier misleid: het grootste deel van de CO2-uitstoot door de luchtvaart gebeurt immers tijdens de vlucht. Slechts 5 % van de totale CO2-impact van de luchtvaart is toe te schrijven aan de operaties op de luchthavens zelf. Aan die ongemakkelijke waarheid gaan de slimme marketingjongens van de luchtvaartindustrie  volledig voorbij in hun poging om zichzelf een groen en duurzaam imago aan te meten.

Oh ja, alles voor de reiziger: er is ook wifi aan boord van de nieuwe bussen, laat Brussels Airport nog weten, oef! Dat doet ons eraan denken: stel je voor dat bomen wifi zouden uitzenden – zouden we dan geen bomen beginnen aanplanten als gekken? Helaas voorzien bomen bomen ons nu slechts van zuurstof, alle CO2-neutraliteit verdorie nog aan toe!

Meer weten over greenwashing voor gevorderden door de luchtvaartsector?

  • Met Zomer Zonder Vliegen maken we deel uit van het internationale netwerk Stay Grounded, een initiatief van de Oostenrijkse ngo Finance and Trade Watch. Zij brachten in 2017 een zeer verhelderend rapport uit over de illusie van groen vliegen. Je vindt het rapport hier, een samenvatting vind je hier

De magie van de alledaagsheid

Het was de avond dat ik Denenmarken binnenreed – onbekend land. De schemering valt in, de temperatuur duikt snel naar beneden – het is al eind september, de zomer is voorgoed voorbij. Ik ril even. In dorpen en aan boerderijen worden de lichten ontstoken. Er komt rook uit de schouwen, luiken worden gesloten.

Door een maar half gesloten gordijn zie ik in één van de huizen een vrouw in de keuken staan. ze lijkt aan de bereiding van het avondmaal te beginnen. Het kan ook een man geweest zijn, maar dat is het punt niet. 

Ik heb geen flauw idee wie die man of vrouw was, maar het ogenschijnlijk banale keukentafereeltje laat mij niet los. Het was een beeld van slechts een fractie van een seconde maar in dat ene beeld lag een hele wereld verscholen, en dat was zowel een heel geruststellende als een overweldigende gedachte. Eén beeld, spiegel van een hele wereld, een wereld van iemand die zijn leven  leidt, een wereld van geborgenheid en vertrouwdheid, een wereld met  vrienden en familie, met rituelen, herinneringen en toekomstplannen. 

Ik was het dorp al lang terug uit en reed de duisternis tegemoet. Ik dacht enkel nog aan thuis, aan mijn eigen wereld, mijn kleine wereld. In alle richtingen heb ik de afgelopen jaren mijn machtige continent doorkruist, op zoek naar grootsheid, bevreemding, een vleugje exotisme en naar wat anders is. De echte magie van reizen onthulde zich misschien pas tijdens de avondlijke passage door dat onooglijke dorpje in een uithoek van Denemarken. Er stond iemand achter een keukenraam.

We zijn allemaal iemand

 

Rond de wereld zonder vliegen: deel I – Start

Esther wou zeilen, Vincent wou fietsen. Esther was al jaren aan het sparen voor de grote reis, Vincent moest er even over denken. Toch zijn we samen vertrokken. Eind juli werden we uitgezwaaid aan de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen. De fiets op, naar Santiago de Compostela. We bleven trappen tot we een boot vonden. Met een Atlantische oversteek in ons zeillogboek, zijn we nu gestrand op het Caribisch paradijseiland van Saint Lucia. We dromen ons nog steeds de wereld rond zonder te vliegen.

De voorbereiding was heftig. Waarschijnlijk kan je met de helft van de input even goed vertrekken. Maar wij bestudeerden en wogen onze uitrusting, We spaarden, rekenden en tekenden volmachten en verzekeringen. Maanden op voorhand was ons ontslag geweten. Het leeggehaalde huurappartement diende als locatie voor het afscheidsfeest, en nadien als kampeerplek tot de vertrekdag. We volgden een fietsherstelcursus, een EHBO-cursus én zeilcursussen. Misschien dragen we daar nu nog de vruchten van. Waarschijnlijk was het slechts een handige manier om onze zenuwen te kanaliseren.

Aangekomen op Saint Lucia – niet voor niets een huwelijksreisbestemming, zitten we misschien te veel stil. Doelloos zitten wachten op een boot en ouderlijk bezoek is alvast geen recept voor romantiek. We zijn ook vierentwintig op zeven samen, maar willen niet steeds hetzelfde. Gaan we met een zeilboot zes maanden eilandhoppen in de Stille Oceaan, of met een containerschip in zeventien dagen naar Japan? Verwachtingen en dromen wegen we af tegen tijd en budget. Nu nemen we alvast het heft in eigen handen en zeilen verder maar het vasteland. Met onze volgende boot bevestigd, genieten we van echte vakantie. Tot in Panama!

Je kan de reis rond de wereld zonder  vliegtuig van Esther en Vincent volgen op hun blog of via facebook of instagram.

Into the wild… met de schoolbus!

‘Het is  7 uur in de ochtend – ruim 3 uur voor zonsopgang – en een ijskoude 20 graden onder nul. We staan te wachten langs de kant van de weg in Hossa, vlakbij het gelijknamige Nationale Park, Finland, 800 kilometer ten noorden van Helsinki, vlak onder de poolcirkel en op een boogscheut van de Russische grens. Denk bevroren meren, besneeuwde bomen, oorverdovende stilte, ‘s nachts prachtige sterrenhemels zonder ook maar de minste lichtvervuiling en overdag een zachte middagzon die alles in pastelkleuren onderdompelt.

De schoolbus naar Kuusamo is wat later. Blijven bewegen is de boodschap om het niet koud te krijgen. Door het zeer beperkte aanbod openbaar vervoer in deze streek van Finland, pendelen we mee met de plattelandskinderen die in Kuusamo naar school gaan. Daar wachten we enkele uren tot de school uit is, om dan met een andere schoolbus verder te reizen naar onze volgende bestemming, into the wild: het Oulanka National Park.

Langs de Great Bear Trail, één  van de meest iconische meerdaagse wandeltochten in Scandinavië, hiken we ons een weg door de Finse winter. Met die typisch Finse forest skies – kort en breed voor in de diepsneeuw, lijkt de tocht een beetje een combinatie van sneeuwschoenwandelen en langlaufen. Voor onze bagage is de pulka (trekslee) best wel handig!

Na meer dan twee weken weg van alles gaan we terug richting beschaving. We wachten ’s ochtends op de schoolbus. Maar die komt écht niet deze keer. Is er geen school? Hebben we als slechte scholieren de bus gemist? We proberen te liften. Na twee uur is er slechts één auto gepasseerd. Na zeven kilometer wandelen bij min 25 besluiten we toch maar een taxi te bellen. Het moet gezegd: de beschaving blijft comfortabel dichtbij in het Hoge Noorden van Finland!’

Het waren Hanne Hendrickx en Alexander Nestler die in januari naar met de trein en de boot naar Finland trokken en ons bovenstaand verhaal stuurden. Onderaan de foto’s vind je ook nog enkele praktische tips van Hanne en Alexander! Zelf ook ergens de koude getrotseerd zonder vliegen? Blijf reisverhalen sturen via [email protected] of facebook!

Zelf naar Finland in de winter, de zomer, de herfst of de lente?

  • Het doet er eigenlijk niet toe welk seizoen je kiest, in Finland is het toch bijna altijd winter, volgens de hilarische facebookpagina Very Finnish Problems dan toch.
  • Met Finnlines vaar je van Lübeck naar Helsinki in 29 uur! Boek een comfortabele kajuit of ga lowbudget en boek enkel een zitplaats (wel alleen mogelijk in de zomer). Reis je met een Interrail, dan heb je recht op korting. Wij betaalden €500 heen en terug voor 2 personen, met kajuit (én zonder auto). In Lübeck ben je op 8 uurtjes met de trein, via Brussel, Keulen en Hamburg.
  • Finse treinen zijn heel comfortabel en niet duur en er zijn ook nachttreinen!
  • Op deze website vind je alle info over langeafstandsbussen in Finland. De lokale schoolbussen worden hier wel niet vermeld.
  • De Finse Nationale parken hebben buitengewoon goede faciliteiten, van dayshelters en kampvuurplaatsen tot open wilderness hutten, die gratis beschikbaar zijn voor iedereen, ook in de winter. Je kan ook hutjes huren als je ergens langer dan één nacht ergens wilt verblijven. Deze hutjes hebben vaak een sauna en een klein keukentje. Neem kaarsen mee voor de winter, elektriciteit is er meestal niet!
  • De Finnen zijn vrij vertrouwd met AirBnB, ook in de meer afgelegen regio’s vind je accommodatie.

OPEN BRIEF AAN GEERT NOELS: Schoenmaker-Econoom, blijf bij je leest

Het klimaatdebat begint de laatste tijd meer op een stellingenoorlog te lijken in plaats van op een zoektocht naar de oplossingen voor een planetaire crisis. Een stuk van Geert Noels in De Tijd van 15 februari, ‘Uw vliegtrip is groener dan uw koelkast’ is wat ons betreft jammer genoeg een exemplarisch voorbeeld van een contraproductieve bijdrage in een debat onder hoogspanning. Met Zomer Zonder Vliegen pleiten we voor feitelijkheden, nuance en bedachtzaamheid, in plaats van slogantaal in snelle columns. We hebben de tekst van Noels grondig geanalyseerd en aan een fact-check onderworpen, u vindt deze uitgebreide analyse in bijlage.

Er is de laatste tijd veel verschenen in de media omtrent de vraag ‘moeten we ons als burgers schuldig voelen als we het vliegtuig nemen?’ We zijn ervan overtuigd dat sommige discussies moéten gevoerd worden – bijvoorbeeld omtrent het belang van individuele verantwoordelijkheid vs. structurele maatregelen. Toch betreuren we ten stelligste de vele onwaarheden, halve waarheden en boutades die de ronde doen en de impact van het vliegverkeer op de klimaatopwarming lijken te minimaliseren. Ook Geert Noels verwijt in zijn stuk in De Tijd de ‘klimaatkerk’ de ecologische voetafdruk van de luchtvaartsector te overschatten.

In bijlage vindt u een weergave van de tekst van Noels, waarbij we getracht hebben heel gestructureerd – punt per punt, zin per zin – de argumenten die Geert Noels aanhaalt te duiden, te weerleggen of minstens in vraag te stellen. We duiden niet alleen op het verkeerdelijk gebruikte cijfermateriaal in het stuk, maar maken ook onze bezwaren kenbaar tegen de achterliggende visie die Noels hanteert – zijn wereldbeeld is het onze niet. Uiteraard staven we onze tegenargumenten met relevant bronnenmateriaal. We zijn tot slot niet te beroerd om hiaten in onze kennis te erkennen.

We hopen met onze uitgewerkte kritiek het debat te voorzien van waar het nood aan heeft: nuance en feitelijkheden. We staan open voor constructieve reacties, niet enkel van Geert Noels zelf, maar van iedereen die opmerkingen of aanvullingen heeft – in welke richting dan ook.

Toby Lauwerier en Frederik De Roeck, Zomer Zonder Vliegen

Lees de bijlage hier:

Zomer Zonder Vliegen vs. Geert Noels – een kritische analyse

 

De nostalgie voorbij: fietsen over oude spoorwegen

Het statige Grand Hotel de France in Pierrefitte-Nestalas ligt een beetje verloren aan de rand van het stadje, recht tegenover het voormalige stationsgebouw en vlakbij een anonieme KMO-zone. Ooit kon je vanuit deze uithoek van Frankrijk, ten zuiden van Lourdes aan de voet van de Pyreneeën een rechtstreekse trein naar Parijs nemen. Nu komt in het station al bijna 40 jaar geen enkele trein meer, de sporen werden opgebroken en er loopt nu een blinkend fietspad over het tracé vanuit Lourdes  – goed voor 20 kilometer freewheelen. Stilte voor de storm, de machtige Col du Tourmalet wenkt.

Van in de Basse Normandie tot in de Languedoc, van in de Elzas tot in de L’Aquitaine: in heel provinciaal Frankrijk fietste ik de afgelopen jaren over voormalige spoorwegen. Overal pakken de regionale toeristische diensten groots uit met nieuwe voies vertesparadepaardjes vrij van gemotoriseerd verkeer en met meestal slechts erg bescheiden stijgingspercentages.

In 1882 lagen alleen al in Frankrijk 26.000 kilometer spoorwegen, in de jaren ‘20 van vorige eeuw al meer dan 40.000 kilometer en nog eens een slordige 30.000 kilometer smalspoorwegen. Drie kwart van het land lag op minder dan 10 kilometer afstand van een station. Honderd jaar later blijft van het Franse spoornet nog amper 30.000 kilometer over, niet zo gek veel meer als 140 jaar geleden. Bovendien worden nog eens vele duizenden kilometers spoor bedreigd met sluiting

Fietsen over oude spoorwegen? Het nodigt uit tot veel meer dan enkel wat nostalgie, geschiedenis is niet vrijblijvend. Hele regio’s van Frankrijk zijn totaal onbereikbaar geworden zonder auto. De gilets jaunes hebben geen enkele boodschap aan de prestigieuze voies vertes. Trage treinvakanties naar de Pyreneeën zijn vervangen door snelle citytrips naar Malaga, Rome en Praag en veertien dagen naar de andere kant van de oceaan. In de tweede helft van de 20ste eeuw werd vanuit een rotsvast en lovenswaardig vooruitgangsoptimisme gekozen voor een massale afbouw van spoorweginfrastructuur, de toekomst was aan de auto en het vliegtuig. Het bleek een historische vergissing die ons vandaag met een zware erfenis opzadelt.

Een verhaal met winnaars en verliezers, in dit verhaal is de fietser de winnaar. Het is nog maar de vraag welke prijs we daar voor met z’n allen voor betalen. Zal er ooit opnieuw een trein naar Pierrefitte-Nestalas rijden?

Zelf fietsen over oude spoorwegen?

  • Los van de historische kanttekening, is fietsen over oude spoorwegen natuurlijk buitengewoon fantastisch en ontspannend. Fietsen met kinderen wordt ineens heel wat haalbaarder en veiliger over de verkeersvrije paden en ook als minder getrainde fietser geraak je al eens ergens. Bovendien zijn zeer veel fietspaden over oude spoorwegen goed voorzien van rustplaatsen en andere accommodatie – iets drinken in een cafeetje in een voormalig stationsgebouw, iemand?
  • Niet enkel in Frankrijk wordt zwaar ingezet op fietsinfrastructuur over oude spoorwegen. Dit artikel op de website van de Nederlandse fietsersbond geeft je een zeer leuk overzicht voor verschillende andere landen.
  • Op deze site vind je misschien wel het meest complete overzicht van oude spoorlijnen – in België en daarbuiten – die een tweede leven kregen als fietspad.
Les balcons de France – oude spoorweg tussen Chalons-sur-Saône and Macon

Zomer Zonder Vliegen: your chance for romance?

Valentijnsprimeur: een zomer zonder vliegen is niet alleen goed voor het milieu, het kan ook goed zijn voor je liefdesleven. Auteur en journaliste Hilde Martinez is fan van Zomer Zonder Vliegen en samen met relatietherapeute Mieke Mievis schreef ze Hart gezocht – 15 manieren om een lief te zoeken. Mievis heeft die 15 manieren ook allemaal zelf getest, gewikt en gewogen. Als uitsmijter geeft het boek nog 10 methodes die naar verluidt ook werken. Saved the best for last, methode 10: NEEM HET OPENBAAR VERVOER. We lazen onder andere het volgende:

Bijna één op de vier Belgen geeft toe ooit geflirt te hebben op de trein. Eén op de twintig koppels zouden mekaar hebben leren kennen via het openbaar vervoer. Je hoeft niet ver te zoeken naar een openingszin. ‘Waar moet jij naartoe?’ is in dit geval een gepaste vraag. Ga gerust naast of tegenover de persoon zitten waarin je geïnteresseerd bent. Ook het missen van je aansluiting hoeft vanuit dating-oogpunt geen ramp te zijn. Wie weet verschijnt door de vertraging wel plotseling de liefde van je leven voor je op het perron. Alweer is de openingszin een makkie: ‘Heb jij ook je aansluiting gemist?’

Waar moede gij naartoe? Die vraag op het vliegtuig stellen zou inderdaad nogal onnozel zijn! En oogcontact zoeken gaat op een trein toch nog net iets gemakkelijk dan op een vliegtuig.  En geef toe, de tijd dat vliegen nog wel iets romantisch had ligt al ver achter ons. Een overbevolkte Ryanairvlucht of een ouderwetse romantische reis met de nachttrein deze zomer, wat zal het worden?

Zomer Zonder Vliegen, de zomer van je leven – your chance for romance!

‘Hart gezocht’ is uitgegeven bij Houtekiet.