Zonder vliegen rond de wereld: deel II – Routine

Fietsen kunnen we allemaal. Trappen en tranen in de eerste week, maar na de Ardennen is de rest van Frankrijk een fietsparadijs. Een wereldreis starten dicht bij huis laat je langzaam wennen aan veranderingen. Je kan je volledig focussen op jezelf, je fiets en de route. De hittegolf bij vertrek gooit ons al snel in een routine: om zes staan we op en fietsen tot iets na de middag. In een sneltempo koersen we naar Compostela. Zes dagen trappen, een dag rust. Zo wordt het fietsen als een werkdag. De tent opzetten, koken, je fietstenue wassen en douchen, dat hebben we toch wat onderschat. De gedroomde rustmomenten met tijd voor lezen, tekenen of films kijken blijken ook op fietsreis zeldzame momenten om te koesteren.

Aan zeventien kilometer per uur reizen we de wereld rond: de gemiddelde snelheid van fietstoeren of zeilen met de passaatwind. Ritme bepaalt de reis. Tijdens het trappen zien wij, stadskinderen, het platteland in Europa verdunnen. Tijdens het zeilen zien wij, landrotten, de sterren weerspiegeld in de kalme zee en wanen we ons in het heelal. Zo wordt het onderweg zijn de echte reis en onafhankelijk van de bestemming, zoals mijmeren op de bus terwijl het landschap geleidelijk aan voorbijglijdt.

De vluchtige passages doorheen vreemde streken prikkelen onze nieuwsgierigheid. Waarom hangen er altijd plastieken zakken rond bananentrossen in Saint Lucia? We leren heel anders van de wereld en haar mensen. Esther leert dat plastieken zakken zorgen voor een snellere rijping van de bananen en hen beschermen tegen de beestjes en kneuzingen. Ook Vincent verlegt zijn grenzen elke dag én nacht: de eerste wildkampeernacht is voor hem slapeloos. Gelukkig maakt herhaling gewoonte en blijkt niet ieder nachtelijk geluid een rover. Na drie maanden fietsen verkiest Vincent een stranddouche met vlakke plek boven een familiecamping als slaapplek. Eens geïnstalleerd, promoveert onze tent tot een filmzaal of leessalon.

Je kan de reis rond de wereld zonder vliegtuig van Esther en Vincent volgen op hun blog of via facebook of instagram. Deel I van het verhaal vind je hier

De magie van de alledaagsheid

Het was de avond dat ik Denenmarken binnenreed – onbekend land. De schemering valt in, de temperatuur duikt snel naar beneden – het is al eind september, de zomer is voorgoed voorbij. Ik ril even. In dorpen en aan boerderijen worden de lichten ontstoken. Er komt rook uit de schouwen, luiken worden gesloten.

Door een maar half gesloten gordijn zie ik in één van de huizen een vrouw in de keuken staan. ze lijkt aan de bereiding van het avondmaal te beginnen. Het kan ook een man geweest zijn, maar dat is het punt niet. 

Ik heb geen flauw idee wie die man of vrouw was, maar het ogenschijnlijk banale keukentafereeltje laat mij niet los. Het was een beeld van slechts een fractie van een seconde maar in dat ene beeld lag een hele wereld verscholen, en dat was zowel een heel geruststellende als een overweldigende gedachte. Eén beeld, spiegel van een hele wereld, een wereld van iemand die zijn leven  leidt, een wereld van geborgenheid en vertrouwdheid, een wereld met  vrienden en familie, met rituelen, herinneringen en toekomstplannen. 

Ik was het dorp al lang terug uit en reed de duisternis tegemoet. Ik dacht enkel nog aan thuis, aan mijn eigen wereld, mijn kleine wereld. In alle richtingen heb ik de afgelopen jaren mijn machtige continent doorkruist, op zoek naar grootsheid, bevreemding, een vleugje exotisme en naar wat anders is. De echte magie van reizen onthulde zich misschien pas tijdens de avondlijke passage door dat onooglijke dorpje in een uithoek van Denemarken. Er stond iemand achter een keukenraam.

We zijn allemaal iemand

 

Rond de wereld zonder vliegen: deel I – Start

Esther wou zeilen, Vincent wou fietsen. Esther was al jaren aan het sparen voor de grote reis, Vincent moest er even over denken. Toch zijn we samen vertrokken. Eind juli werden we uitgezwaaid aan de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen. De fiets op, naar Santiago de Compostela. We bleven trappen tot we een boot vonden. Met een Atlantische oversteek in ons zeillogboek, zijn we nu gestrand op het Caribisch paradijseiland van Saint Lucia. We dromen ons nog steeds de wereld rond zonder te vliegen.

De voorbereiding was heftig. Waarschijnlijk kan je met de helft van de input even goed vertrekken. Maar wij bestudeerden en wogen onze uitrusting, We spaarden, rekenden en tekenden volmachten en verzekeringen. Maanden op voorhand was ons ontslag geweten. Het leeggehaalde huurappartement diende als locatie voor het afscheidsfeest, en nadien als kampeerplek tot de vertrekdag. We volgden een fietsherstelcursus, een EHBO-cursus én zeilcursussen. Misschien dragen we daar nu nog de vruchten van. Waarschijnlijk was het slechts een handige manier om onze zenuwen te kanaliseren.

Aangekomen op Saint Lucia – niet voor niets een huwelijksreisbestemming, zitten we misschien te veel stil. Doelloos zitten wachten op een boot en ouderlijk bezoek is alvast geen recept voor romantiek. We zijn ook vierentwintig op zeven samen, maar willen niet steeds hetzelfde. Gaan we met een zeilboot zes maanden eilandhoppen in de Stille Oceaan, of met een containerschip in zeventien dagen naar Japan? Verwachtingen en dromen wegen we af tegen tijd en budget. Nu nemen we alvast het heft in eigen handen en zeilen verder maar het vasteland. Met onze volgende boot bevestigd, genieten we van echte vakantie. Tot in Panama!

Je kan de reis rond de wereld zonder  vliegtuig van Esther en Vincent volgen op hun blog of via facebook of instagram.

Into the wild… met de schoolbus!

‘Het is  7 uur in de ochtend – ruim 3 uur voor zonsopgang – en een ijskoude 20 graden onder nul. We staan te wachten langs de kant van de weg in Hossa, vlakbij het gelijknamige Nationale Park, Finland, 800 kilometer ten noorden van Helsinki, vlak onder de poolcirkel en op een boogscheut van de Russische grens. Denk bevroren meren, besneeuwde bomen, oorverdovende stilte, ‘s nachts prachtige sterrenhemels zonder ook maar de minste lichtvervuiling en overdag een zachte middagzon die alles in pastelkleuren onderdompelt.

De schoolbus naar Kuusamo is wat later. Blijven bewegen is de boodschap om het niet koud te krijgen. Door het zeer beperkte aanbod openbaar vervoer in deze streek van Finland, pendelen we mee met de plattelandskinderen die in Kuusamo naar school gaan. Daar wachten we enkele uren tot de school uit is, om dan met een andere schoolbus verder te reizen naar onze volgende bestemming, into the wild: het Oulanka National Park.

Langs de Great Bear Trail, één  van de meest iconische meerdaagse wandeltochten in Scandinavië, hiken we ons een weg door de Finse winter. Met die typisch Finse forest skies – kort en breed voor in de diepsneeuw, lijkt de tocht een beetje een combinatie van sneeuwschoenwandelen en langlaufen. Voor onze bagage is de pulka (trekslee) best wel handig!

Na meer dan twee weken weg van alles gaan we terug richting beschaving. We wachten ’s ochtends op de schoolbus. Maar die komt écht niet deze keer. Is er geen school? Hebben we als slechte scholieren de bus gemist? We proberen te liften. Na twee uur is er slechts één auto gepasseerd. Na zeven kilometer wandelen bij min 25 besluiten we toch maar een taxi te bellen. Het moet gezegd: de beschaving blijft comfortabel dichtbij in het Hoge Noorden van Finland!’

Het waren Hanne Hendrickx en Alexander Nestler die in januari naar met de trein en de boot naar Finland trokken en ons bovenstaand verhaal stuurden. Onderaan de foto’s vind je ook nog enkele praktische tips van Hanne en Alexander! Zelf ook ergens de koude getrotseerd zonder vliegen? Blijf reisverhalen sturen via [email protected] of facebook!

Zelf naar Finland in de winter, de zomer, de herfst of de lente?

  • Het doet er eigenlijk niet toe welk seizoen je kiest, in Finland is het toch bijna altijd winter, volgens de hilarische facebookpagina Very Finnish Problems dan toch.
  • Met Finnlines vaar je van Lübeck naar Helsinki in 29 uur! Boek een comfortabele kajuit of ga lowbudget en boek enkel een zitplaats (wel alleen mogelijk in de zomer). Reis je met een Interrail, dan heb je recht op korting. Wij betaalden €500 heen en terug voor 2 personen, met kajuit (én zonder auto). In Lübeck ben je op 8 uurtjes met de trein, via Brussel, Keulen en Hamburg.
  • Finse treinen zijn heel comfortabel en niet duur en er zijn ook nachttreinen!
  • Op deze website vind je alle info over langeafstandsbussen in Finland. De lokale schoolbussen worden hier wel niet vermeld.
  • De Finse Nationale parken hebben buitengewoon goede faciliteiten, van dayshelters en kampvuurplaatsen tot open wilderness hutten, die gratis beschikbaar zijn voor iedereen, ook in de winter. Je kan ook hutjes huren als je ergens langer dan één nacht ergens wilt verblijven. Deze hutjes hebben vaak een sauna en een klein keukentje. Neem kaarsen mee voor de winter, elektriciteit is er meestal niet!
  • De Finnen zijn vrij vertrouwd met AirBnB, ook in de meer afgelegen regio’s vind je accommodatie.

De nostalgie voorbij: fietsen over oude spoorwegen

Het statige Grand Hotel de France in Pierrefitte-Nestalas ligt een beetje verloren aan de rand van het stadje, recht tegenover het voormalige stationsgebouw en vlakbij een anonieme KMO-zone. Ooit kon je vanuit deze uithoek van Frankrijk, ten zuiden van Lourdes aan de voet van de Pyreneeën een rechtstreekse trein naar Parijs nemen. Nu komt in het station al bijna 40 jaar geen enkele trein meer, de sporen werden opgebroken en er loopt nu een blinkend fietspad over het tracé vanuit Lourdes  – goed voor 20 kilometer freewheelen. Stilte voor de storm, de machtige Col du Tourmalet wenkt.

Van in de Basse Normandie tot in de Languedoc, van in de Elzas tot in de L’Aquitaine: in heel provinciaal Frankrijk fietste ik de afgelopen jaren over voormalige spoorwegen. Overal pakken de regionale toeristische diensten groots uit met nieuwe voies vertesparadepaardjes vrij van gemotoriseerd verkeer en met meestal slechts erg bescheiden stijgingspercentages.

In 1882 lagen alleen al in Frankrijk 26.000 kilometer spoorwegen, in de jaren ‘20 van vorige eeuw al meer dan 40.000 kilometer en nog eens een slordige 30.000 kilometer smalspoorwegen. Drie kwart van het land lag op minder dan 10 kilometer afstand van een station. Honderd jaar later blijft van het Franse spoornet nog amper 30.000 kilometer over, niet zo gek veel meer als 140 jaar geleden. Bovendien worden nog eens vele duizenden kilometers spoor bedreigd met sluiting

Fietsen over oude spoorwegen? Het nodigt uit tot veel meer dan enkel wat nostalgie, geschiedenis is niet vrijblijvend. Hele regio’s van Frankrijk zijn totaal onbereikbaar geworden zonder auto. De gilets jaunes hebben geen enkele boodschap aan de prestigieuze voies vertes. Trage treinvakanties naar de Pyreneeën zijn vervangen door snelle citytrips naar Malaga, Rome en Praag en veertien dagen naar de andere kant van de oceaan. In de tweede helft van de 20ste eeuw werd vanuit een rotsvast en lovenswaardig vooruitgangsoptimisme gekozen voor een massale afbouw van spoorweginfrastructuur, de toekomst was aan de auto en het vliegtuig. Het bleek een historische vergissing die ons vandaag met een zware erfenis opzadelt.

Een verhaal met winnaars en verliezers, in dit verhaal is de fietser de winnaar. Het is nog maar de vraag welke prijs we daar voor met z’n allen voor betalen. Zal er ooit opnieuw een trein naar Pierrefitte-Nestalas rijden?

Zelf fietsen over oude spoorwegen?

  • Los van de historische kanttekening, is fietsen over oude spoorwegen natuurlijk buitengewoon fantastisch en ontspannend. Fietsen met kinderen wordt ineens heel wat haalbaarder en veiliger over de verkeersvrije paden en ook als minder getrainde fietser geraak je al eens ergens. Bovendien zijn zeer veel fietspaden over oude spoorwegen goed voorzien van rustplaatsen en andere accommodatie – iets drinken in een cafeetje in een voormalig stationsgebouw, iemand?
  • Niet enkel in Frankrijk wordt zwaar ingezet op fietsinfrastructuur over oude spoorwegen. Dit artikel op de website van de Nederlandse fietsersbond geeft je een zeer leuk overzicht voor verschillende andere landen.
  • Op deze site vind je misschien wel het meest complete overzicht van oude spoorlijnen – in België en daarbuiten – die een tweede leven kregen als fietspad.
Les balcons de France – oude spoorweg tussen Chalons-sur-Saône and Macon

Zomer Zonder Vliegen: your chance for romance?

Valentijnsprimeur: een zomer zonder vliegen is niet alleen goed voor het milieu, het kan ook goed zijn voor je liefdesleven. Auteur en journaliste Hilde Martinez is fan van Zomer Zonder Vliegen en samen met relatietherapeute Mieke Mievis schreef ze Hart gezocht – 15 manieren om een lief te zoeken. Mievis heeft die 15 manieren ook allemaal zelf getest, gewikt en gewogen. Als uitsmijter geeft het boek nog 10 methodes die naar verluidt ook werken. Saved the best for last, methode 10: NEEM HET OPENBAAR VERVOER. We lazen onder andere het volgende:

Bijna één op de vier Belgen geeft toe ooit geflirt te hebben op de trein. Eén op de twintig koppels zouden mekaar hebben leren kennen via het openbaar vervoer. Je hoeft niet ver te zoeken naar een openingszin. ‘Waar moet jij naartoe?’ is in dit geval een gepaste vraag. Ga gerust naast of tegenover de persoon zitten waarin je geïnteresseerd bent. Ook het missen van je aansluiting hoeft vanuit dating-oogpunt geen ramp te zijn. Wie weet verschijnt door de vertraging wel plotseling de liefde van je leven voor je op het perron. Alweer is de openingszin een makkie: ‘Heb jij ook je aansluiting gemist?’

Waar moede gij naartoe? Die vraag op het vliegtuig stellen zou inderdaad nogal onnozel zijn! En oogcontact zoeken gaat op een trein toch nog net iets gemakkelijk dan op een vliegtuig.  En geef toe, de tijd dat vliegen nog wel iets romantisch had ligt al ver achter ons. Een overbevolkte Ryanairvlucht of een ouderwetse romantische reis met de nachttrein deze zomer, wat zal het worden?

Zomer Zonder Vliegen, de zomer van je leven – your chance for romance!

‘Hart gezocht’ is uitgegeven bij Houtekiet. 

We moeten eens praten over… Nederland (❤!)

We hebben het met Zomer Zonder Vliegen nog niet zo vaak over Nederland gehad. Raar eigenlijk, want we hebben een expert ter zake in onze crew: Peter Paul, geboren en getogen boven de Moerdijk. Hallo, Peter Paul? We willen wel eens een weekendje naar de buren, wat is voor jou de ultieme bestemming daar?

Peter Paul: “Oh ironie, ondanks alles is Dordrecht toch mijn nummer 1.  Sinds mijn geboorte op dit eiland tussen rivieren riep ik tegen iedereen die het wilde horen dat ik er zo snel mogelijk weg zou gaan.  En toch, voor een kort tripje bij de buren is Dordrecht misschien wel dé ideale bestemming: een typisch Nederlands stadje in handig formaat, op maar een half uurtje rijden van de grens en met genoeg natuur en cultuur voor een fijn weekendje uit.

 

Enkele hoogtepuntjes: Villa Augustus is een oud industrieel gebouw dat is omgebouwd tot gezellig en hip hotel-restaurant waar ze hun eigen groenten en kruiden verbouwen in de tuin. Stiekem trots… ik ga ik er altijd met vrienden heen, die enkele keer ik nog in Dordrecht ben. Het Dordrechts Museum geeft een mooi overzicht van de Nederlandse schilderkunst met werk van Van Gogh tot en met de lokale zondagsschilders. Het Nationaal Park De Biesbosch is een beschermd natuurgebied en het grootste zoetwatergetijdengebied van Europa.  Voor mij is het een brok jeugdsentiment: ik ging er vroeger samen met mijn ouders altijd bevers kijken in de beverburcht.”

 Thumbs up voor de bevers, misschien is het door hen dat klein Peter Paultje zijn liefde voor de natuur ontdekte. Met een beetje overdrijving, werd  daar in de Biesbosch de kiem voor Zomer Zonder Vliegen al gelegd?

Tienduizend kilometer zonder vliegen: gek of geniaal?

Met de Flixbus van Brussel naar Sofia en met de nachttrein van Sofia naar Istanbul, met de bus tot in Georgië en met de nachttrein naar Yerevan, Armenië. In Turkije, Armenië en Georgië ook nog met een rist lokale busjes en treinen, met taxiritten en met de duim omhoog: Anna Vandecasteele had er wel wat voor over om de verste uithoeken van Europa te ontdekken zonder van de grond te gaan. Inclusief de terugreis naar huis tweehonderdveertig uur reizen-zonder-vliegtuig: hoe voelt dat?

Anna: ‘Zweterig! Het voelde  zweterig, vooral de busrit van Istanbul helemaal naar de andere kant van Turkije  – bijna 1500 kilometer zonder airco. Dat zorgde misschien wel voor enkele zware momenten, maar die vergeet je snel. Achteraf bekeken was het toch vooral lachen. We voelden ons allesbehalve op dodentocht, integendeel, het was een superleuke manier van reizen!

In Armenië waren we bijna drie weken maar in totaal zijn we meer dan zes weken weggeweest. Door niet met het vliegtuig te reizen waren we ons er veel meer van bewust hoe ver van huis we eigenlijk waren, en dat was een fantastisch gevoel. Bovendien kregen we zo ook de kans om twee andere landen te ontdekken – Georgië in de heenreis en een stukje van Turkije tijdens de terugreis. In Georgië  bleven we twee weken en zowel in Izmir als in Istanbul een dag of vier. We hadden tijd, dus waarom dan ook die tijd niet nemen? We stopten waar en wanneer we maar wilden!

Naar Armenië tienduizend kilometer heen en terug zonder vliegen,  gek of geniaal? Het eerste misschien een beetje, het tweede zeker en vast!

Zelf naar de Kaukasus met de voeten dichtbij de grond?

  • Eerlijk is eerlijk, naar Armenië reizen zonder vliegen: het blijft een uitdaging. Een uitdaging dus, geen probleem! Anna: ‘Het kostte wel wat tijd om de route uit te stippelen. Het treinsysteem in Europa? It’s complicated.’ En is dat soms maar niet best zo?
  • Anna en haar vrienden betaalden in totaal wel maar ongeveer 500 euro voor de H/T naar Armenië, dat is waarschijnlijk zelf iets goedkoper dan het vliegtuig, maar doet dat er nog toe? Voor het overige is met het vliegtuig of overland reizen sowieso to-taal onvergelijkbaar, dat had iedereen al begrepen!

Verander de wereld, begin bij jezelf!

Ooh, Vienna…. Op facebook zagen we een foto passeren van Cédric Verstraete, Zomer Zonder Vliegen-supporter van het eerste uur. Cédric was op weg naar Oostenrijk – de ICE-trein van 12u21 naar Wien Hauptbahnhof kwam aan in het station van Frankfurt.

Cédric: ‘What do we want? Climate justice! When do we want it? Now! Ik scandeerde het samen met tienduizenden anderen tijdens de grote klimaatmars in Brussel afgelopen december. Het voelt goed om de daad bij het woord te voegen, met dank aan Zomer Zonder Vliegen voor het duwtje in de rug! Ik blijf het een prachtige campagne vinden – een inspiratiebron, een verleider tot anders, duurzamer en leuker reizen binnen Europa.

Het was voor het werk dat ik naar Wenen ging. Voor mij was het een evidentie dat ik met de trein zou reizen. Personeelszaken keek me echter enigszins verwonderd aan. Zo’n vraag hadden ze nog nooit gehad. Toch kon ik hen gelukkig snel overtuigen. Goed tien uur reizen vanuit Brussel was het, één keer overstappen in Frankfurt. De treinen van de Deutsche Bahn dienden voor een dagje als comfortabele kantoorruimte – een goede stoel, overal wifi, resto aan boord, én stopcontacten, wat wil een mens nog meer? Voor de terugrit nam ik een nachttrein – de nightjet, alleen de naam al deed verlangen naar een dikke streep ouderwets reisavontuur.

En mijn werkgever? Die is een kader aan het uitwerken om werknemers verder aan te moedigen om ook voor iets verdere internationale opdrachten binnen Europa de trein te nemen in plaats van het vliegtuig. Klimaatrechtvaardigheid? Het wordt nog menens!’

Business or pleasure… zelf voor het werk naar het buitenland zonder vliegtuig?

  • Onbekend maakt onbemind – het vliegtuig is zó vanzelfsprekend geworden dat alternatieven zelfs niet meer overwogen worden. Cédric: ‘mijn werkgever had wel snel oor naar mijn vraag om per trein te reizen. Ik deed een korte babbel over de duurzaamheid van de trein. Met het vliegtuig heen en terug zou ik 3 à 400 kilogram CO2e uitstoten – met de trein tien keer minder. De milieurekening is snel gemaakt, en ik overtuigde de personeelsadministratie dat het ook wat betreft het financiële plaatje allemaal best kan meevallen met de trein.’
  • Kortom: Cédric’s experiment was meer dan geslaagd, het smeekt om navolging, gewoon doen!

Caledonia dreamin’

Leen Vermeire deed afgelopen herfst een trektocht op het eiland Skye, West-Schotland. De meeste andere deelnemers aan de groepsreis namen het vliegtuig. Schotland is in vogelvlucht (pun intended) maar goed 800 kilometer. Seasons are just an opinion, dus Leen koos voor een herfst zonder vliegen.

“Ik vertrok ‘s avonds met de Eurostar tot Londen St. Pancras. Daar wandelde ik 400 meter tot Euston Station en stapte over op de Caledonian Sleeper. Mijn eerste keer met een nachttrein, een magisch moment! Om wat centjes te sparen had ik geen bed gereserveerd, maar enkel een gewone zitplaats. Slapen lukte verbazend goed, en wakker worden in Schotland was geweldig. Ik genoot van de natuur van Cairngorms National Park en zag ik de Dalwhinnie whisky-distillerij van dichtbij. In de voormiddag rolde de trein het station van Inverness, Noord-Schotland binnen.

Een korte citytrip en een grote pint later ontmoette ik mijn andere trektochtgenoten. De busreis naar het Isle of Skye was een panoramisch spektakel: we reden langs het meer van Loch Ness (het minst mooie van heel onze reis), het kasteel Urquhart, het kasteel van Eilean Donan en heel veel groene bergen en glinsterende lochs.

Na een wondermooie trektocht en onvergetelijke avonturen vertrokken we een week later weer terug naar Inverness. Voor de terugreis naar London nam ik enkel dagtreinen, om tot de laatste snik te kunnen genieten van de ruige highlands, de kliffen aan de Schotse kust en het groene Engelse binnenland. Ik had het allemaal voor geen geld willen inruilen voor een reis per vliegtuig!”

→  Zelf met de trein naar Caledonia?

  • Oh ja, Caledonia is eigenlijk gewoon de naam die de Romeinen gaven aan wat nu Schotland is, maar het klinkt toch gewoon fantastisch? Over hoe toponomie ons wel vaker doet dromen, lees je ook in deze blogpost
  • Leen betaalde in totaal maar iets meer dan 250 euro voor de heen- en terugreis naar Inverness. Achteraf bleek dat haar reisgenoten zelfs meer betaald hadden voor de vliegreis!
  • Voor de heenreis nam Leen The Caledonian Sleeper, de overkoepelende naam voor een aantal nachttreinen van Londen naar verschillende Schotse steden. Lonely Planet zegt er het volgende over: “The Caledonian Sleeper isn’t a train ride, it’s an escape – an overnight teleport from hubbub to Highlands.” 
  • Voor de terugreis boekte ze de dagtrein naar Edinburgh en naar Londen via Scotrail. Leen trok twee dagen voor die reis, maar in minder dan een dag kan het ook natuurlijk. 
  • low-budget met de bus naar Schotland: voor minder dan 100 euro geraak je heen terug tot in Glasgow: met de Flixbus kan je naar Londen en van daaruit ben je met de nachtbus van Megabus zo in Schotland.
  • low-budget met de boot kan ook: via de website van taxistop kan je last minute tickets scoren voor de ferry van Zeebrugge naar Hull. Aanrader! Je bent dan wel nog niet in Schotland, maar toch al halfweg!

Gled tae meet ye!