Reclame op de trein, moet dat wel zijn? 

Beste NMBS,

Gisteravond nam ik de trein van Brussel naar Gent met één van jullie nieuwste treinstellen. Zo eentje dat beeldschermen aan boord heeft. Ik stelde vast dat er voortaan ook reclame vertoond wordt op deze schermen. Het waren echter vooral de zaken waarvoor er reclame gevoerd werd die mijn wenkbrauwen deden fronsen. Er was een reclame voor vliegtuigreizen van operator Tui en eentje voor het aanschaffen van een voordelige autoverzekering. Dat er een nieuwe rustplaats sneuvelt waar we niet zonder reclame kunnen is sowieso jammer, maar het is vooral ironisch dat net jullie grootste concurrenten gepromoot worden – de luchtvaart- en de automobielsector. Als er dan toch andere info op de schermen verschijnt zou er dan niet beter promotie gemaakt worden voor goede aanbiedingen voor binnen- en buitenlands treinverkeer? Dit komt jullie eigen werking waarschijnlijk ten goede en in tijden waar er warmterecord na warmterecord sneuvelt, is het ook wel mooi om meer in te zetten op duurzame vormen van mobiliteit.

In september was er een eerste keer commotie toen er op het zelfde type treinen bij een proefproject promo gemaakt werd voor gokspelen, zie hier. Na kritiek van reizigers werden deze reclames toen terug afgevoerd. Zou het geen goed idee zijn om ook in dit geval even te reflecteren over het aanbod op de beeldschermen?

Vriendelijke groeten van een zeer fervent treinreiziger die ook in de toekomst liever voor de trein kiest in plaats van de wagen of het vliegtuig.

Ps: Ook treinreiziger en dezelfde mening toegedaan? Deel dit bericht dan zeker verder (ook aan de bevoegde NMBS-instanties).

Dit is een gastbijdrage van Ole Mahieu, die zijn bedenkingen eerder op zijn eigen facebookpagina postte. Bedankt Ole!

 

Uit onverwachte hoek

We kregen een mail van Stefaan. Hij vliegt de wereld rond en daar heeft hij het steeds moeilijker mee. Onder collega’s voelt Stefaan zich met zijn groene gedachtegoed eerder een outsider en ook zijn werkgever is vermoedelijk niet echt fan van zijn mening, daarom houden we zijn bijdrage anoniem. Zomer Zonder Vliegen gaat undercover – Stefaan is een fictieve naam – met een opiniestuk recht uit het hart.

Ik ben een piloot en vliegen is mijn passie. Wat als je iets graag doet waarvan je weet dat het je omgeving of jezelf schade toebrengt?

 

Rokers worden bij elke aankoop van een pakje sigaretten door schrikwekkende beelden herinnerd wat de gevolgen van het roken. Er bestaat een groot aanbod aan middelen om te stoppen, van nicotineklevers tot zelfhulpgroepen. Het zien van dierenleed zet velen ertoe aan vegetariër te worden. Campagnes als dagen zonder vlees zijn ondertussen goed bekend. Vegan- en vegetarische restaurants zijn overal te vinden.

 

Maar wat met het verbruiken van fossiele brandstoffen? Met de gevolgen van de uitstoot van CO2 worden we in het dagelijks leven op een veel minder directe manier geconfronteerd. Er rust weinig tot geen taboe op fossiele brandstoffen. Bij het boeken van een vliegticket krijg je geen foto’s van stijgende zeespiegels te zien. Bij een tankstation bekijkt niemand je scheef als je met een dikke vervuilende auto komt tanken. Tom Waes die er voor het plezier enkele tonnen brandstof doorjaagt met een Boeing wordt als vermaak gezien zonder veel verdere bedenkingen over de ecologische kant van een dergelijke stunt. We weten dat er iets niet klopt, maar ons geweten lijkt snel gesust wanneer het over CO2-uitstoot gaat.

 

Ik ben als een longarts die dagelijks met de gevolgen van roken wordt geconfronteerd én toch zelf blijft roken. Ik ben piloot van beroep, ik ben mij bewust van de impact van vliegen, maar toch moet ik toegeven dat ik ook voor privéreizen nog steeds het vliegtuig neem. Dagelijks blaas ik als piloot tonnen brandstof de lucht in en dat begint meer en meer te wringen. Het besef dat we met z’n allen écht niet goed bezig zijn dringt door.

 

Industrie

Elke dag transporteer ik honderden mensen over (te) verre afstanden naar overal ter wereld. Ik werk in de industrie die toerisme heet – even vervuilend als de goorste chemische of andere industrie – alleen zien we dat zo niet. Wat we zien zijn mooie instagram- en facebookfoto’s en glanzende reisbrochures. Wat we niet zien of waar we snel van wegkijken zijn foto’s van lekkende petroleumleidingen, een stijgende zeespiegel, olierampen in het midden van de oceaan,…

 

De luchtvaartsector zelf beweert met veel aandacht te handelen voor het milieu. Er wordt gretig gepronkt met milieucertificaten en  nieuwe zuinige toestellen. Het is grotendeels schone schijn. De luchtvaart is bovenal een industrie, in een vrije markt. Dat wil zeggen: als er kan bespaard worden, dan zal er ook bespaard worden – heel vaak ten koste van het milieu.

 

Ik ben zelf piloot, ik ben deel van de industrie en heb geen andere keuze dan mee te gaan in een loutere economische kortetermijnlogica. Enkele voorbeelden:

  • Brandstof ‘tankeren‘, met andere woorden extra brandstof tanken op goedkopere luchthavens. Wanneer ik naar een bestemming vlieg waar de brandstof duur is, neem ik extra brandstof mee om zo weinig mogelijk te moeten bijtanken voor de terugvlucht. Het meenemen van deze extra brandstof geeft natuurlijk ook extra verbruik tijdens de vlucht. Ik mag dan nog met een zuinig toestel rondvliegen, als het vol goedkope brandstof zit, brengt dat weinig zoden aan de dijk.
  • Vliegen aan hoge snelheid: Hoe meer vluchten een vliegtuig uitvoert, des te groter de omzet van de luchtvaartmaatschappij. Wanneer de brandstofprijs laag is, word ik gevraagd sneller te vliegen. De kost voor het extra verbruik dat hiermee gepaard gaat wordt toch gecompenseerd door de lage brandstofprijs. Geen vuiltje aan de lucht, niet? Bij vertragingen hebben passagiers recht op een financiële compensatie. Ik heb al vluchten gedaan waarbij me gevraagd werd net onder de maximumsnelheid te vliegen om de vertraging goed te maken. Dit betekent opnieuw: een groter verbruik, maar financieel voordeliger voor mijn werkgever – alweer ten koste van het milieu.

Ik ben piloot geworden vanuit een passie voor vliegen en geloof me, dat is het nog steeds. En toch, zelfs ik vind het gemak waarmee we vandaag het vliegtuig nemen, ronduit waanzinnig. De luchtvaartsector boomt, meer is beter is het devies van de hele industrie.

 

Cultuur

Because I can, antwoordde een Amerikaan mij onlangs toen ik hem vroeg waarom hij met een wapen in z’n auto rondrijdt. Ach, die domme Amerikanen en hun idiote wapenlobby, dacht ik zelfgenoegzaam bij mezelf. Het recht op wapendracht is diepgeworteld in de Amerikaanse cultuur en juist daarom is het zo moeilijk aan dat recht te raken, hoewel het meer dan ooit in vraag gesteld wordt.

 

Maar toch, als ik er verder over nadenk, besef ik dat er niet zoveel verschil is tussen vrije wapendracht en onze vliegverslaving. Waarom consumeren we vliegreizen zoals we het nu doen? Omdat het kan. De zoektocht naar goedkope vliegtuigtickets en daarna de wereld rondreizen: het lijkt wel deel van onze westerse cultuur te zijn geworden. Vakantiefoto’s kunnen niet extreem of exotisch genoeg zijn.

 

De milieukost van vliegen is onnoemelijk veel hoger dan de prijzen die we voor onze tickets betalen. Het lijkt een controversiële gedachte, maar stel dat we effectief een maximum zetten op de globale toelaatbare CO2-uitstoot van vliegtuigen, dat we de hoeveelheid totaal beschikbare tickets of vluchten afhankelijk maken van wat onze aarde en ons klimaat aankan. Hoe zou reizen er dan gaan uitzien?

 

Ik wil nog lang piloot blijven. Het kan ironisch lijken, maar misschien is dat op dit moment wel dé manier waarop ik mijn steentje kan bijdragen aan het verlagen van de milieuimpact van vliegverkeer. Ik sus mij met de gedachte dat ik steeds op een zo zuinig mogelijke manier zal vliegen. Al moet ik toegeven dat ik meestal gewoon doe wat mijn werkgever me vraagt, alles wordt gemonitord en bij te grote rebellie zou ik snel op het matje worden geroepen…

 

Vliegen is mijn passie, ook ik vlieg nog steeds because I can. En toch, als er morgen voor mij geen job meer is omdat het aantal vluchten gereduceerd wordt tot een verantwoorde hoeveelheid, zou ik dat aanvaarden, onmiddellijk! Ik ben rechtstreeks handlanger van de sector zelf, maar toch wil ik in ieder geval de discussie aanwakkeren over waar het met onze vliegverslaving naar toe moet!

ZZV in de media en ZZV óver de media!

This is your captain speaking, we hope you are enjoying the journey, because we do! Het gaat hard voor Zomer Zonder Vliegen! Vandaag waren we te horen bij Hautekiet op Radio 1 – je kan Esther hier herbeluisteren – we stonden vanmorgen ook paginagroot in Het Nieuwsblad, we werden vermeld in De Standaard, we kregen tientallen berichten in onze inbox en gaan als een vliegend vuurtje rond op social media. We kregen ook de eerste foto’s binnen voor onze wedstrijd, die proberen we zo snel mogelijk een plaatsje te geven op onze fotowall! Bedankt allemaal! 

Gisteren wijdde het Eén-programma Pano een reportage over goedkoop vliegen. Wij zaten voor de buis, onze recensie lees je hieronder. De Pano-reportage kan hier herbekijken.

Impossible is just an opinion. Het citaat van Paulo Coelho op de glazen deur van het kantoor van de CEO van een IJslandse lowcostmaatschappij is misschien wel het mooiste beeld in de reportage van Pano gisteren. Het ging over goedkoop vliegen en de impact op het milieu daarvan, maar eerlijk: wij bleven een beetje op onze honger. De reportage van goed 30 minuten zoomde vooral in op het businessmodel van de lowcosters dat gebaseerd is op – nou ja, kosten besparen. Reportagemaker Riadh Bahri nam speciaal een Ryanairvlucht naar Barcelona om aan het licht te brengen dat  Michael O’ Leary en consoorten hun klanten lotterijticketjes en dure frisdrank aansmeren om winst te maken, maar dát is wat ons betreft hun volste economische recht.

 

Akkoord, na meer dan 13 minuten ging het even over de verwoestende impact van het Ryanair-massatoerisme in steden zoals Barcelona en na 17 minuten viel het woord milieu. Het ging ook over de fiscale voordelen die de luchtvaartlobby wist te versieren, waar we het eerder in onze blog al over hadden. Riadh was met een vlucht van Wow Airlines ondertussen aangekomen in IJsland.

 

Zeker in het laatste deel misten de Pano-makers de kans om scherp te stellen wat de ongebreidelde groei van de luchtvaart écht betekent. Marc Descheemaecker hield een promopraatje over de economische voorspoed die een verdere ontwikkeling van Zaventem met zich meebrengt – enkel de politiek moet nog een tandje bijsteken en alles komt goed. Als besluit gaf Pano mee dat er dringend een federale vliegwet moet komen wil België de trein (pun not intended) van de boomende luchtvaart niet missen. Business as usual, over klimaatdoelstellingen en andere ongemakkelijke waarheden maar vooral over alternatieven voor vliegreizen repten noch Descheemaecker, noch de CEO van TUI, noch de reportagemakers verder nog een woord – en dat vinden wij jammer. 

 

Impossible is just an opinion, niets is onmogelijk, verander de wereld, begin bij je zelf! Met Zomer Zonder Vliegen willen we je meer dan ooit inspireren om anders, bewuster, soms dichter bij huis maar bovenal leuker te gaan reizen. Het is aan ons allemaal om de alternatieven voor het vliegtuig te herontdekken. Een zomer zonder vliegen, de zomer van je leven? We kiezen er samen voor!

The times, they are a-changin’ (3): vrijwilligerswerk

2004, een zomer zonder vliegen. Ik had net mijn rijbewijs gehaald. Samen met Jan was ik chauffeur van een Bouworde-minibusje. Het thuisfront hield zijn hart vast. Twee en een halve dag reden we van de Tiensesteenweg in Leuven helemaal tot in een onooglijk dorp in het Roemeense achterland, niet ver van de grens met Moldavië. Met z’n achten zouden we er een speelpleinwerking opzetten.

Het was een opwindende reis. De Duitse autostrade straalde vertrouwdheid uit, in Oostenrijk was ik eerder. De eindeloze weg door de Hongaarse poesta had al iets exotisch. Na de Roemeense grensstad Oradea voelde ik me echt ver van huis. De kromgebogen vrouwtjes op een bankje, de kleurrijke huisjes, de grijnzende mannen op hun paardenkarren, de onverharde wegen, de avondzon boven het zonnebloemveld, de vaalgrijze woonblokken in de provinciestad, alles was anders. Ik was niet langer in een wereld die ik kende.  Samen met enkele oud-Sovjetstaten en één enkel project in Afrika vormden de Roemenië-kampen de verre bestemmingen binnen het aanbod van de vrijwilligersorganisatie.

Dat was nog geen vijftien jaar geleden. Ik behoor niet meer tot de doelgroep van Bouworde. Op de website doorloop ik de lijst met bestemmingen voor de zomer van 2018. Oeganda, Sri Lanka, Ecuador, zelfs Afghanistan – het kan allemaal! Of België, toch nog. Europa ook, maar niet meer met de minibus. Zelfs naar Tsjechië gaan vrijwilligers anno 2018 met de vlieger.

En Roemenië? Het land is geasfalteerd nu en ik vind ik het niet langer terug als bestemming in het aanbod van Bouworde. Ook vrijwilligersorganisaties zijn deel van de tijdsgeest – willens nillens? Zijn de tijden dan écht zo veranderd, en hoe jammer mag ik dat vinden? 

Ik blijf sowieso voor altijd een beetje eenentwintig.

Zelf naar Roemenië overland deze zomer?

  • ZZV-crewmember Toby fietste in 2016 naar Istanbul en doorkruiste toen ook Roemenië. Foto’s en impressies op www.theroadtoistanbul.weebly.com, meer bepaald bv. in deze post.
  • Brussel – Boekarest is 2200 km. Met de trein geraak je er oa. via Wenen en Boedapest. Alle informatie over treinen in en naar Roemenië vind je op de site van Interrail.
  • Met de steun van Europa heeft Roemenië de laatste 20 jaar het wegennet een grondige update gegeven. Paard en kar verdwijnen langzaam maar zeker uit het straatbeeld – maar is het aan ons hier een nostalgische reflex bij te hebben?

Tot slot nog even dit: met of zonder vliegtuig, dicht bij huis of aan de andere kant van de wereld: vrijwilligerswerk doen en je vrije tijd opofferen om het leven van andere mensen ietsje beter te maken, verdient al onze steun – zonder onderscheid. Laat dat bovenal duidelijk zijn! 

 

Moeder, waarom reizen wij?

Laatst vroeg een vriend me of ik nog eens naar Afrika zou gaan. Ik dacht daar over na en kon me geen identiteit inbeelden om Afrika te bezoeken. De typische toerist? Een vluchtende exotist? Vrijwilliger, liefdadige of voyeur? Ik zag me niet als mezelf naar Afrika gaan en zou daar verloren rondlopen, want de cultuur en het klimaat zijn compleet anders. Dan zou ik zijn als een vis op het droge, of een landrot in het water. Wie heeft daar wat aan?

Vind ik leuk!  Soms lezen we iets dat we gewoon zélf hadden willen schrijven. Stilstaan bij beweging, de slogans ver voorbij: lees het artikel Pleidooi voor verwondering, tegen vliegcultuur. Zomer Zonder Vliegen hoedt zich ervoor tégen iets te zijn, wij willen vooral vóór iets zijn, maar toch: dáár hebben we niets aan toe te voegen. Must-read!

Dit artikel verscheen eerder in Frontaal, het tijdschrift van het Gents Milieufront.

Nog meer dissidente stemmen over onze vliegcultuur lezen? 

Jan Mertens schrijft in Mo Magazine regelmatig heel mooie dingen over traagheid, traag leven en valse vooruitgang en zo. Om te lezen en te herlezen:

Weekendlectuur!

The times, they are a-changing (2): TV zonder vliegen

Is er iemand die Paul Goossens nog kent? Hij is de pionier van al die ellendige programma’s die worden gemaakt op een landgoed in een ­zuiders land, waar de gasten zich te goed doen aan exquise wijnen, prachtige vergezichten, uitnodigende zwembaden en schaduwrijke bomen in glooiende tuinen (vrij naar Tom Heremans in De Standaard). Confidenties in Toscane heette Goossens’ programma begin jaren 2000. TV-makers en vliegtuigmaatschappijen, het werd een geslaagd huwelijk. 

Eén van de meest recente uitlopers van die confidenties-trend was Die huis, waarbij de BV’s van dienst voor één dag werden overgevlogen naar Zuid-Afrika. Twee seizoenen had programmamaker Eric Goens gasten ontvangen in Het Huis, ergens op een Vlaamse heuvel. In de promopraatjes vooraf legde empathische Eric uit waarom het voor het derde seizoen noodzakelijk was om het 12000 kilometer verder te zoeken. Het moest een onbekende plek zijn. Enkel daar zouden Josje-zonder-achternaam, Wim-van-het-journaal, Imke-van-de-voetbal et les autres zichzelf helemaal blootgeven, bezwoer Eric ons. Zo een onbekende plek was vast niet te vinden in de wijde omtrek tussen Aalst en Peutie, Zwevezele en Genoelselderen. Een sponsorende touroperator wrijft zich ondertussen in de handen, het aantal boekingen voor Zuid-Afrika gaat in de stijgende lijn.

Toscane is dan ook zo jaren 2000.

Zelf naar Genoelselderen? 

  • Genoelselderen is gelegen langs de historische Romeinse heirweg tussen Tongeren en Maastricht.
  • Naast om een sporadisch optreden van Raymond, is het dorp is vooral gekend om het  wijnkasteel – het enige in België! Alle info op www.wijnkasteel.be en Toerisme Limburg.

De magie van het vliegtuig (1): Schotland

Enkele jaren geleden vloog ik samen met een vriend voor vier dagen over en weer naar Schotland om een andere vriend te bezoeken. In de vertrekhal van Schiphol telden we hoeveel keer we al gevlogen hadden. Ik kreeg mijn aantal continentale vliegreizen net op twee handen geteld. Amsterdam – Glasgow H/T zou mijn tiende vlucht worden. Ik vroeg me af of  ik ooit de tel zou kwijtraken en bedacht dat ik dat spijtig zou vinden. Hoeveel keer hebt gij al gevlogen? Wordt die vraag nog veel gesteld in tijden dat een retourtje Barcelona 30 euro kost en een vliegreis een consumptieartikel geworden is dat je net nog niet in de supermarkt kan halen?

Onze vlucht vertrok door technische problemen uiteindelijk met meer dan 8 uur vertraging. De tijd in de vertrekhal ging tergend traag voorbij. Wie gaat er nu ook met het vliegtuig naar Schotland, vroeg ik mezelf af.

→  Zelf deze zomer zonder vliegen naar Schotland?

  • low-budget met de bus: voor minder dan 100 euro geraak je heen terug tot in Glasgow: met de Flixbus kan je naar Londen en van daaruit ben je met de nachtbus van Megabus zo in Schotland.
  • low-budget met de boot: via de website van taxistop kan je last minute tickets scoren voor de ferry van Zeebrugge naar Hull. Aanrader! Je bent dan wel nog niet in Schotland, maar toch al halfweg!
  • high-budget met de trein:  check out de prikkelende website van The Caledonian Sleeper, de overkoepelende naam voor een aantal nachttreinen van Londen naar verschillende Schotse steden. Lonely Planet zegt er het volgende over: The Caledonian Sleeper isn’t a train ride, it’s an escape – an overnight teleport from hubbub tot Highlands.” 

Slainte!

The times, they are a-changing (1): Train World

Een kind kijkt bedremmeld rond in het interieur van één van de oude treinwagons die opgesteld staan in Train World, het treinmuseum in Schaarbeek. De wagon maakte deel uit van een trein die in de jaren ‘50 van de vorige eeuw tussen Brussel en Italië reed. Kijk jongen, vroeger gingen de mensen met de trein op reis, net zoals wij nu met het vliegtuig op reis gaan, spreekt een vrouw het jongetje toe. I kid you not, echt gehoord! Zou het ventje weten wat dat is, een zomer zonder vliegen?
Tussen haakjes: een echte aanrader trouwens, én voor alle leeftijden, dat treinmuseum!