6. Welke regels gelden er voor de luchtvaartsector in de strijd tegen de klimaatopwarming?

Het hele huis staat in brand, maar we blijven geloven dat één emmer water wel zal volstaan om te blussen: zó zou je de regulering rond de klimaatimpact van de luchtvaart kunnen samenvatten. Het klimaatakkoord van Parijs legde de bovengrens voor de opwarming vast op anderhalve graad. Elk land op onze planeet moet de nodige inspanningen doen om die doelstelling te bereiken - elk land zal alles op alles moeten zetten om de CO2-uitstoot drastisch naar beneden te halen. Sterk lobbywerk van de luchtvaartjongens daar in Parijs: ze slaagden erin het internationale vliegverkeer netjes buiten het klimaatakkoord te houden.

In 2016 kwam de sector zelf wel met CORSIA op de proppen: in het Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation is een pakket maatregelen uitgewerkt om - voornamelijk door compensatie - de luchtvaart klimaatneutraal te laten groeien vanaf 2021. Daarnaast maken continentale Europese vluchten sinds 2012 deel uit van het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS). Zowel EU-ETS als CORSIA zijn niet meer dan mistgordijnen. Ze leiden enkel de aandacht af van waar het echt over zou moeten gaan en dat is dat een reductie van de luchtvaart de enige échte oplossing is voor een reductie van de uitstoot.

Marktlogica
Alles is te koop. Luchtvaartmaatschappijen kunnen hun uitstoot compenseren door de aankoop van emissierechten (EU-ETS) sinds 2012 en compensatiekredieten (CORSIA), vanaf 2021. CORSIA streeft in de eerste plaats geen rechtstreekse emissiereducties na: luchtvaartmaatschappijen moeten de groei van hun uitstoot (ten opzichte van de uitstoot in 2020) compenseren door te investeren in projecten die emissiereducties in andere sectoren realiseren. Naast compensatie zet CORSIA in op drie andere domeinen met het oog op klimaatneutrale groei: nieuwe technologie, beter management (efficiënte operationele procedures,...) en biobrandstoffen. Het is nu al zeker dat klimaatneutrale groei een fabel is, de uitstoot zal ook na 2021 blijven toenemen.

Individuele compensatie

Er bestaat natuurlijk ook de mogelijkheid tot vrijwillige compensatie op individuele basis. Daarover hebben we het in vraag 5 van onze FAQ’s. Het is nog onduidelijk hoe die individuele compensatie zich gaat verhouden tot compensatie in het kader van CORSIA. Wordt vervolgd!

Corsica? CORSIA!
Pun not intended: vanaf 2021 start de pilootfase van CORSIA - 79 landen stappen vrijwillig in voor een periode van drie jaar. Aan het einde van die drie jaar zullen luchtvaartmaatschappijen emissiekredieten moeten kopen om hun groei aan emissies ten opzichte van het niveau van 2020 te compenseren. In latere fases wordt compensatie verplicht voor een aantal landen, maar hoe dan ook niet voor de landen in de Global South.

De luchtvaartsector verkoopt CORSIA als heilige graal voor klimaatneutrale groei, hoog tijd dat iemand ze met de voetjes terug op de grond zet, en wel hierom:

  • Het ziet ernaar uit dat de prijs voor één ton CO2 minder dan 5 euro zal bedragen - een verwaarloosbaar aandeel in de totale kost.
  • Er zal enkel gecompenseerd worden voor vluchten tussen landen die meedoen aan CORSIA. Voor vluchten naar, uit of binnen de Global South die niet meedoen hoeft helemaal niets betaald te worden.
  • Friendly reminder: in 2020 zal de luchtvaartsector bijna 900 Megaton CO2 uitstoten. Dat getal moet fors naar beneden, maar CORSIA gaat hoogstens voor de status quo, waar zit de klimaatneutraliteit dan precies?
  • Enkel luchtvaartmaatschappijen met een totale uitstoot van meer dan 10 000 ton CO2 per jaar zullen zich aan CORSIA moeten houden. Dit betekent dat de kleinere spelers, zoals verhuurders of bezitters van private jets, nog maar eens buiten schot blijven.

Koning Eénoog
Ere wie ere toekomt: Europa toont iets meer ambitie en daadkracht dan de rest van de wereld. Alle continentale vluchten binnen de 28 lidstaten van de EU en IJsland, Liechtenstein en Noorwegen vallen sinds 2012 onder onder het Emission Trading System (EU-ETS). Ook in Europa is alles te koop: net als CORSIA is ook ETS een marktsysteem. Bepaalde industriële sectoren (waaronder luchtvaart) moeten emissierechten kunnen voorleggen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Een deel van deze emissierechten wordt gratis verdeeld door de EU lidstaten, terwijl de rest moet worden aangekocht door bedrijven zelf. Het idee erachter is dat bedrijven beloond worden voor het reduceren van hun CO2, aangezien ze dan minder moeten investeren in de aankoop van emissierechten. Het totale aantal op de markt beschikbare emissierechten daalt ieder jaar, waardoor de emissierechten in theorie schaarser en dus duurder worden.

In de praktijk is de impact van het ETS-systeem op de Europese luchtvaartsector minimaal. Door een groot overaanbod aan emissierechten en omdat een groot deel van emissierechten zomaar gratis werd uitgedeeld, is de prijs voor één ton CO2-krediet lange tijd erg laag geweest. In 2017 spendeerden luchtvaartmaatschappijen slechts 0.3% van hun totale werkingsmiddelen aan de aankoop van emissierechten. Meer recent is besloten om het structurele overschot aan emissierechten aan te pakken, waardoor de prijs sinds vorig jaar geklommen is richting 20 euro per ton CO2. Desondanks zal de luchtvaartsector ook in de toekomst een groot deel van haar emissierechten gratis blijven ontvangen. Alles is te koop? De werkelijkheid doet er nog maar eens een schepje bovenop!

Andere veelgestelde vragen

7

Allemaal met de trein dan maar, is dat haalbaar?

Het aandeel van korte-afstandsvluchten binnen de Europese luchtvaart is aanzienlijk. Op Brussels Airport alleen al spreken we per jaar over miljoenen passagiers die op het vliegtuig springen naar één of andere Europese stad in een straal van 1500 kilometer. Zou het internationale spoor de reislust van een dergelijke hoeveelheid bijkomende reizigers de baas kunnen? Niet meteen, maar wat niet is, kan komen!


Lees meer
8

Welke CO2-impact hebben andere vervoersmiddelen zoals trein en bus?

Spoiler alert! Uit niet zo bijster ingewikkeld onderzoek blijkt dat te voet of met de fiets reizen het minste CO2-uitstoot veroorzaakt! De uitstoot van de andere vervoersmiddelen kan met elkaar vergeleken worden door emissiefactoren: de uitstoot per reiziger per kilometer. Uit alle onderzoeken en berekeningen blijken bus en trein altijd de beste keuze, het vliegtuig zorgt op een paar uitzonderingen na altijd voor de meeste uitstoot - wat de bestemming ook is. Voor auto’s, boten en HST’s is het verhaal complexer, maar toch zijn ze altijd goede alternatieven voor het vliegtuig.


Lees meer
9

Vliegen we ooit groen?

Helaas: vliegen zonder gebruik van fossiele brandstoffen is niet voor meteen. Ook biobrandstoffen zijn helemaal niet zo duurzaam als vaak beweerd wordt. De technologie rond vliegen op hernieuwbare energie staat nog steeds in haar kinderschoenen en een grote doorbraak zit er niet onmiddellijk aan te komen.


Lees meer
Terug naar alle veelgestelde vragen